Borelioza – czym jest i jak ją leczyć?

materiał informacyjnyZaktualizowano 
Od wielu lat obserwuje się wzrost zachorowań na boreliozę. Groźne powikłania, jakie następują w wyniku zarażenia krętkami Borrelia, takie jak np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, powodują, że konieczna jest coraz lepsza znajomość diagnostyki tej choroby oraz poznanie najskuteczniejszych metod jej leczenia.

Czym jest borelioza?

Borelioza

jest groźną chorobą wieloukładową przenoszoną przez kleszcze. Za jej rozwój odpowiadają trzy główne genogatunki krętka takie jak: B. afzelii, B. garinii, B. burgdorferii. Wszystkie one mogą powodować powstanie rumienia, jednak każdy gatunek daje w efekcie zarażenia odmienne powikłania. Za zapalenie stawów odpowiada najczęściej tylko B. burgdorferii; za przewlekłe, zanikowe zapalenie skóry i chłoniak limfatyczny - B. afzelii, a za objawy neurologiczne - B. garinii. Do zakażenia krętkami Borrelia dochodzi najczęściej podczas zetknięcia się zarażonego tą bakterią kleszcza ze skórą człowieka. W wyniku przerwania ciągłości skóry, dochodzi do zainfekowania organizmu żywiciela, które skutkuje np. chorobami układu nerwowego, chorobami serca, czy też stawów. W Polsce gatunkiem kleszczy, który jest najbardziej odpowiedzialny za rozpowszechnienie boreliozy, jest Ixodes ricinus oraz Ixodes persulcatus.

Jak dochodzi do zarażenia boreliozą?

Do zarażenia boreliozą dochodzi w momencie ugryzienia człowieka przez kleszcza. Aby pobrać od żywiciela krew, kleszcz wczepia się w jego skórę i przy pomocy rurkowatego hypostomu, który złożony jest z kilku ząbków, wstrzykuje substancje znieczulające. Wraz z tymi substancjami, pod skórę człowieka trafia ślina kleszcza, w której znajdują się krętki Borrelia. Do zakażenia boreliozą dochodzi w przeciągu 24-48 godzin od bytowania kleszcza w ciele, dlatego tak istotne jest, aby jak najszybciej go stamtąd wyciągnąć. W momencie, gdy pasożyt pozostaje w skórze ponad 72 godziny, zarażenie boreliozą jest prawie stuprocentowo pewne.

Objawy boreliozy

Rumień po kleszczu
Głównym objawem boreliozy jest rumień po kleszczu. Rumień ten zwany wędrującym, lub też pełzającym, pojawia się u ponad połowy osób, które zostały zakażone krętkami Borrelia. Ujawnia się on między 3 a 30 dniem od wkłucia. Choć kleszcze mogą się wkłuwać w dowolny fragment ciała, najchętniej wybieranym przez nie miejscem są: okolice pod kolanami, w pachwinach, na plecach, szyi, karku lub na kończynach dolnych. Rumień po kleszczu pełznie zazwyczaj obwodowo i powiększa się około 20 cm2 na dobę. Obrączkowy rodzaj rumienia może utrzymywać się na skórze od 7 dni do 14 miesięcy, jednak najczęściej znika po 4 tygodniach. Typowa zmiana przybiera zwykle formę czerwonej plamy, która powiększając się, ukazuje środkowe przejaśnienie. Rumień po kleszczu może przybrać jeszcze formę owalną, postać nieregularnego zaczerwienienia lub też wysypki.

Zapalenie stawów
Najczęstszym objawem w późniejszej fazie boreliozy jest zapalenie stawów, które wyróżnia się bólami kostno-stawowymi. Mogą się one pojawiać w jednym albo też kilku stawach jednocześnie. Bóle to powracają w sposób nieregularny i mają zmienny przebieg. Towarzyszy im przeważnie obrzęk, jak również daje się wyczuć ocieplenie stawu, w którym występuje stan zapalny. Boreliozowe zapalenie stawów dotyczy zwykle kolan lub innych, dużych stawów kończyn.

Zaburzenia neurologiczne
Innymi objawami, które mogą świadczyć również o wystąpieniu boreliozy, są zaburzenia układu nerwowego (neuroborelioza). Mogą one wystąpić pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, jak również zapalenia korzeni nerwowych. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest zapaleniem limfocytarnym, które jest skutkiem dotarcia krętków do przestrzeni podpajęczynówkowej. Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych są dość zmienne i mają raczej łagodny stopień nasilenia. Tu można się spotkać z takimi symptomami jak: bóle głowy o różnym stopniu natężenia, wymioty, nudności, czasem zawroty głowy, wysoka gorączka. Z kolei przy zapaleniu korzeni nerwowych, które jest skutkiem dotarcia krętków do włókien nerwowych, głównymi objawami są stany zapalne oraz reakcje o charakterze autoimmunologicznym.

Zaburzenia kardiologiczne
W zaawansowanej fazie boreliozy mogą wystąpić zaburzenia kardiologiczne takie jak: zaburzenia przewodnictwa mięśnia sercowego, lewokomorowa niewydolność serca, zapalenie osierdzia, wsierdzia, jak również zapalenie mięśnia sercowego. Zmiany, jakie zachodzą w układzie krążenia, spowodowane są przede wszystkim przez rozsianie się bakterii we krwi oraz w chłonce. Widoczne są one już nawet po 20 dniach od ukąszenia przez kleszcza. Z kolei rozwinięcie się procesu chorobowego w sercu spowodowane jest przez bezpośredni atak bakterii na mięsień sercowy i związaną z tym wielokierunkową odpowiedź układu immunologicznego przy udziale makrofagów i limfocytów. Stan zapalny, do którego dochodzi w wyniku inwazji krętek, może niestety trwać długo jeszcze po ich eradykacji. Borelioza z zaburzeniami kardiologicznymi może przebiegać bezobjawowo albo dawać symptomy w postaci: mniejszej tolerancji wysiłku, napadów duszności, tendencji do omdleń, bólów za mostkiem, zawrotów głowy, kołatania serca.

Borelioza – badania

Diagnostyka boreliozy obejmuje najczęściej dwa etapy:

- etap I to wykonanie badania metodą immunoenzymatyczną, które ma na celu wykazanie obecności swoistych przeciwciał IgM lub IgG.
- etap II to wykonanie badania techniką Western-blot. Wykonuje się je tylko u tych osób, u których wynik badań metodą immunoenzymatyczną wyszedł dodatni lub też wątpliwy.

Metoda immunoenzymatyczna i ta wykonana techniką Western-blot wzajemnie się uzupełniają.

Test immunoenzymatyczny (ELISA, EIA)

Metoda immunoenzymatyczna jest najczęstszą i najtańszą formą badania przesiewowego w kierunku boreliozy. Służy ona do wyselekcjonowania tych pacjentów, którzy muszą poddać się dalszej diagnostyce w celu potwierdzenia choroby lub też wykluczenia jej obecności. Ze względu na to, że jest jedynie testem przesiewowym, nie upoważnia do potwierdzenia boreliozy. Pozwala jednak wyelminować te przypadki, które z boreliozą nie mają nic wspólnego. Dzięki rozróżneniu klasy immunoglobulin pomaga również rozpoznać, w jakiej fazie zakażenia pacjent się akurat znajduje. Badania te charakteryzuje wysoka czułość, jednak niska swoistość, dlatego też wyniki testów immunoenzymatycznych muszą być potwierdzone w badaniu techniką Western-blot. Do diagnostyki pośredniej stosuje się również czasem test immunofluoerescencji pośredniej (IFT), ich czułość jest jednak trochę niższa niż testów ELISA.

Western blot

Test Western blot stosowany jest tylko wówczas, gdy wynik testów przesiewowych wyszedł dodatni lub wątpliwy. Wykonuje się go nie prędzej niż 4 tygodnie po ukąszeniu przez kleszcza. Polega ona na identyfikacji przeciwciał, jakie pojawiają się przeciwko konkretnym antygenom. W odróżnieniu od testów ELISA badanie to charakteryzuje niska czułość i wysoka swoistość. To dlatego jego wynik może potwierdzić zachorowanie na boreliozę.

Borelioza – leczenie farmakologiczne

Leczenie boreliozy opiera się w głównej mierze na antybiotykoterapii. Pacjent przyjmuje wówczas takie antybiotyki jak doksycyklina lub amoksycylina, cefuroksym, ceftriakson, cefotaksym. Zażywa je przeważnie od 14 do 21 dni, ale każdy przypadek jest na tyle indywidualny, że o długości stosowania antybiotyków, zawsze decyduje lekarz. Antybiotykami drugiego rzutu stosowanymi w leczeniu boreliozy są z kolei: klarytromycyna, azytromycyna, erytromycyna.

Borelioza – leczenie żywieniem, jako uzupełnienie farmokoterapii

Ze względu na to, że przy leczeniu boreliozy stosuje się dużą ilość antybiotyków, która dość często prowadzi do grzybicy, konieczne jest podczas stosowaniu antybiotyków oraz jeszcze po zakończeniu ich brania, zażywanie probiotyków oraz zastosowanie diety bezcukrowej. Oprócz unikania cukru, konieczne jest też ograniczenie spożywania dużej ilości owoców, czy też słodzonych soków owocowych. Zaleca się za to spożywanie jogurtów, kefirów i kiszonek, które pomagają odbudować florę bakteryjną jelit. Istotnym elementem wspomagającym leczenie pacjenta jest kuracja witaminowa. Przy długotrwałej terapii lekami może dojść bowiem do deficytu takich witamin jak A, E, C, D oraz B12, które należy uzupełnić przy pomocy odpowiedniej diety np. pijąc tran (źródło witaminy A i D), spożywając sok z rokitnika (źródło witaminy C), czy też jedząc mięso (źródło witaminy B12). Wskazane jest też uzupełnienie diety w cynk, miedź, kwas krzemowy oraz selen, które wspomagają odbudowę kolagenu. Jest to o tyle istotne, że krętki Borrelia powodują przez swoje działania rozmiękczenie galaretowatej tkanki chrzęstnej, z której czerpią wartości odżywcze.
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:

- Borelioza i inne choroby przenoszone przez kleszcze w aspekcie narażenia zawodowego, pod red. E. Cisak, J. Zwolińskiego, Łódź 2010, s.22-34, https://medycynapracyportal.pl/wp-content/uploads/wydawnictwa/poradnik_borelioza_dla_lekarzy.pdf
- A.Godek, Nowoczesne metody leczenia boreliozy z koinfekcją (antybiotyki, żywienie), „Medycyna Rodzinna” 2014, nr 3, s. 147-151, http://agnieszkagodek.ionic.pl/images/publikacje/nowoczesne_metody_mr_2014_03.pdf
- E. Maroszyńska-Dmoch, B. Wożakowska-Kapłon, Borelioza z Lyme – niedoceniany problem w praktyce kardiologa, „Folia Cardiologica Excerpta” 2008, tom 3, nr 8-9, s. 375-382, https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/view/23778
- Diagnostyka boreliozy, praca zbiorowa, „Medycyna Pracy” 2007, nr 58 (5), s. 439-447, http://www.imp.lodz.pl/upload/oficyna/artykuly/pdf/full/2007/05-G%C4%85siorowski.pdf
- Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, oprac. R. Flisiak, S. Pancewicz, http://www.pteilchz.org.pl/data/standardy/borelioza_z_lyme_2011.pdf
- Diagnostyka i leczenie chorób przenoszonych przez kleszcze. Rekomendacje Polskiego towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, praca zbiorowa, „Przegląd Epidemiologiczny” 2015, nr 69, s. 421-422,
- http://www.pteilchz.org.pl/data/standardy/kleszcze_2015.pdf

Wideo

polecane: Flesz: Koniec gorszego jedzenia - żywność w Polsce, jak na zachodzie.

Materiał oryginalny: Borelioza – czym jest i jak ją leczyć? - Gazeta Krakowska

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3