Jak sprawić, by „inny i obcy” stał się „swój i bliski”?

Materiał informacyjny Fundacji Inicjatyw Twórczych i Społeczno-Edukacyjnych KURDYBANEK
Udostępnij:
Rękawicę rzuconą przez takie wyzwanie podejmuje projekt edukacyjny „Zmiana zaczyna się od pojedynczego człowieka”, skierowany do osób pracujących z młodzieżą różnych narodowości. Jest on realizowany przez Fundację Inicjatyw Twórczych i Społeczno-Edukacyjnych Kurdybanek w partnerstwie z Fundacją Zustricz oraz miastem Kraków.

Migranci są wśród nas

Do niedawna monolityczne społeczeństwo polskie co roku wzbogaca się o ludność z innych kultur i narodów, która nad Wisłą szuka szans zarobkowych, osiedleńczych i edukacyjnych. W gronie migrantów wyraźnie wybijają się Ukraińcy – ich napływ do Polski trwa od 2013 r., kiedy to rosyjska aneksja Krymu i odcięcie najbardziej zindustrializowanej części Ukrainy od reszty kraju wywołały gwałtowne pogorszenie się sytuacji gospodarczej i obniżenie poczucia bezpieczeństwa Ukraińców. Do naszego kraju przyciąga ich bliskie sąsiedztwo, ruch bezwizowy i przepisy preferujące zatrudnianie migrantów z Europy Wschodniej. Wraz z pracownikami w Polsce osiedlają się ich dzieci, które muszą odnaleźć się w nowej rzeczywistości społecznej, szkolnej i rówieśniczej. O tym, że ich integracja środowiskowa staje się palącą koniecznością, świadczą liczby: wg danych Urzędu ds. Cudzoziemców w 2013 r. dokumenty pobytowe posiadało ok. 20 tys. obywateli Ukrainy, natomiast w grudniu 2021 r. było tu już przeszło 300 tys.

Szkoła uczy… ale czy na pewno wszystkiego?

W 2020 r. w polskich szkołach było ponad 57 tys. cudzoziemskich uczniów (44 tys. z nich to Ukraińcy). Kraków jest jednym z czterech miast w Polsce, gdzie to zjawisko jest największe – obecnie uczy się tu przeszło 4 tys. ukraińskich dzieci. Sytuacja ta powoduje trudności integracyjne oraz różne antagonizmy w grupach rówieśniczych, zarówno po stronie polskiej, jak i ukraińskiej. Trudności komunikacyjne, krzywdzące stereotypy, deprecjonowanie obcej kultury jako gorszej, celowe szykanowanie obcokrajowców wynikające z braku wiedzy o obyczajowości i kulturze migrantów i mniejszości narodowych oraz z niedostatecznej znajomości procesów adaptacyjnych osób przybyłych do nowego kraju – z tymi wyzwaniami na co dzień mierzą się osoby pracujące w środowiskach młodzieżowych: nauczyciele, wychowawcy, opiekunowie w internatach. Mają oni doświadczenie pedagogiczne, ale brakuje im narzędzi do skutecznego integrowania grup różnych narodowości.

Potrzeba wsparcia

Równie trudna jest sytuacja ukraińskich dzieci – wyrwane ze swoich miejsc rodzinnych, w nowych okolicznościach narażone są na szok kulturowy, który powiększa brak znajomości języka, poczucie wyobcowania, a niekiedy również doświadczane ze strony polskich rówieśników przejawy wykluczenia, niechęci i dyskryminacji. Przygotowany przez Fundację Zustricz w 2019 r. raport „Analiza uczniów z Ukrainy oraz kadry pedagogicznej ze szkół i placówek edukacyjnych w Krakowie” dowodzi, że młodzież ukraińska wymaga wsparcia psychologicznego i w codziennym funkcjonowaniu szkolnym. 47% ankietowanych w tym badaniu rodziców wskazało na potrzebę regularnej pomocy asystenta międzykulturowego. Ta nowa profesja (osoba dwujęzyczna, znająca różnice kulturowe, wspierająca adaptację) nie jest rozwiązaniem systemowym. Niektóre szkoły zatrudniają go tylko na rok, „dopóki nie zniknie problem”, zauważa asystentka międzykulturowa Natalia Szymborska. Szkoły dorywczo wygaszają antagonizmy między polskimi i ukraińskimi uczniami, brakuje za to działań długofalowych, trwale zmieniających wzajemne postrzeganie się tych grup. U podstaw różnych negatywnych zachowań leży przy tym nie tyle sama agresja, co wzajemne niezrozumienie się obu stron, pogłębiane przez trudności migrantów w posługiwaniu się językiem polskim, co może podsycać niechęć i postrzeganie tej grupy jako mniej inteligentnej.

„Życie po godzinach”, czyli internaty od kuchni

Na kolejny aspekt związany z wykluczeniem i dyskryminacją zwraca uwagę raport „Młodzież ukraińska w Polsce. Problemy integracji” (2018), opracowany przez Agnieszkę Malczewską-Błaszczyk i Małgorzatę Leśniak. Opisuje on nastoletnich podopiecznych burs i internatów, których rodzice wysłali do polskich szkół. By mogli tu mieszkać i się uczyć, muszą mieć opiekuna prawnego. Ten co prawda organizuje ich przyjazd i pobyt w Polsce pod względem logistycznym i formalnym, ale zwykle nie chce się angażować w sprawy wychowawcze. Tymczasem pozbawiona rodzicielskiego nadzoru młodzież ukraińska często sięga po zachowania niewłaściwe, co generuje konflikty z rówieśnikami i wychowawcami, a w konsekwencji umacnia negatywne stereotypy na temat Ukraińców. Ten sam raport wskazuje, że osoby sprawujące nadzór wychowawczy nie czują się przygotowane do pracy w wielonarodowej społeczności i w silnie zantagonizowanej grupie. Brakuje im znajomości języka ukraińskiego, wiedzy i wrażliwości na temat odmienności kulturowej. Katarzyna Czyż, dyrektorka krakowskiej Międzyszkolnej Bursy Nr 2, podkreśla, że jej pracownicy potrzebują w tym zakresie wsparcia programowego i dodatkowych szkoleń.

Zmiana zaczyna się od pojedynczego człowieka

Naprzeciw tym potrzebom wychodzi Fundacja Inicjatyw Twórczych i Społeczno-Edukacyjnych Kurdybanek z projektem „Zmiana zaczyna się od pojedynczego człowieka”. W ciągu 15 miesięcy, począwszy od lutego 2022 roku, przeszkoli ona przyszłych edukatorów z Małopolski do pracy w obszarze integracji młodzieży różnych narodowości i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na pochodzenie, poszerzając ich wiedzę w tej dziedzinie, jak i dostarczając nowe narzędzie, jakim jest metoda Teatru Forum – uznany instrument do pracy i dialogu w tematyce społecznej. W kolejnym etapie edukatorzy rozpoczną pracę z młodzieżą, zachęcając ich do włączenia się w warsztaty i sesje Teatru Forum (spektakl i debatę). Efektem wspólnych doświadczeń będą wypracowane przez młodzież postulaty do podejmowania działań mających na celu integrowanie i przeciwdziałanie dyskryminacji dzieci i młodzieży wielonarodowej.

Czym jest Teatr Forum?

Teatr Forum to interaktywna forma teatru stworzona i opracowana przez brazylijskiego reżysera, pedagoga i aktywistę społecznego Augusto Boala, która polega na budowaniu spektaklu opartego na temacie istotnym dla danej grupy społecznej. Spektakl bazuje na doświadczeniach uczestników warsztatów, które powinny być tożsame z doświadczeniami widzów, by również i oni mogli się zaangażować w temat spektaklu. Celem Teatru Forum jest stworzenie przestrzeni do debaty, która następuje po odegraniu przedstawienia. Widzowie – poprzez interwencje w posunięcia i decyzje bohatera – mają możliwość „dopisania” własnych rozwiązań do problemów, z jakimi mierzy się bohater, mogę też sugerować alternatywne rozwiązania danych sytuacji. Spektakl przeradza się w debatę, w której wszyscy mogą obserwować różne strategie radzenia sobie z problemem oraz przyjrzeć się jego wieloaspektowości. To zaś jest bazą do dalszej dyskusji na temat zmian, do tworzenia rozwiązań indywidualnych i bardziej uniwersalnych rekomendacji dla systemu. Ważna jest tutaj nie tylko fabuła (oparta na problemie społecznym), ale i zaangażowanie we wspólną dyskusję oraz pobudzenie motywacji do zmian. Co istotne, Teatr Forum tworzony jest przez „zwykłych” ludzi, a nie profesjonalnych aktorów. Nie trzeba mieć zdolności teatralnych, by stać się uczestnikiem spektaklu i jego twórcą.

Cele projektu i metody rekrutacji

Grupą docelową działań Fundacji Inicjatyw Twórczych i Społeczno-Edukacyjnych Kurdybanek są pedagodzy i inni specjaliści współpracujący z polskimi i ukraińskimi uczniami z terenu Małopolski, którzy potrzebują wsparcia szkoleniowego i merytorycznego w tworzeniu wielonarodowościowego środowiska opartego na tolerancji i szacunku. Celem projektu jest podniesienie ich kompetencji do integrowania grup różnych narodowości jako profilaktyki przeciwdziałania dyskryminacji. Przeszkoleni edukatorzy zajmą się funkcjonowaniem młodzieży ukraińskiej w szkołach i bursach, wzmocnią postawę otwartości i tolerancji w środowisku rówieśniczym i przyczynią się do niwelowania stereotypowego postrzegania migrantów.

Do udziału w projekcie zaproszone są osoby związane z organizacjami oraz instytucjami edukacyjnymi i opiekuńczo-wychowawczymi, mające kontakt z młodzieżą różnych narodowości. Uczestnicy projektu stworzą dwuosobowe zespoły, w ramach których będą pracować w wybranych przez siebie placówkach. Rekrutacja do programu trwa do 11 lutego 2022 r. Zgłoszenia należy przesyłać przed formularz zamieszczony na stronie https://www.kurdybanek.com/projekty/zmiana-zaczyna-sie/rekrutacja.

Udział uczestników w projekcie jest całkowicie bezpłatny. Projekt realizowany jest z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy (finansowanego z Funduszy EOG) przez Fundację Inicjatyw Twórczych i Społeczno-Edukacyjnych Kurdybanek w partnerstwie z Fundacją Zustricz oraz miastem Kraków.

Szersze informacje na temat założeń projektu, zasad rekrutacji, programu szkoleń i ich beneficjentów zamieszczono na stronie: https://www.kurdybanek.com/projekty/zmiana-zaczyna-sie. W razie dodatkowych pytań można się kontaktować bezpośrednio z koordynatorką działań szkoleniowych Wiolettą Szubą (+48 534 324 000; [email protected]).

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Materiał oryginalny: Jak sprawić, by „inny i obcy” stał się „swój i bliski”? - Gazeta Krakowska

Przejdź na stronę główną Gazeta Krakowska
Dodaj ogłoszenie