Kawa, banany i konserwy z Zachodu. Pewex w PRL-u symbolizował luksus

Anna Daniluk
Anna Daniluk
Kolejka przed sklepem Pewexu przy ulicy Grzybowskiej w Warszawie. Zdjęcie wykonano 27 czerwca 1989 roku.
Kolejka przed sklepem Pewexu przy ulicy Grzybowskiej w Warszawie. Zdjęcie wykonano 27 czerwca 1989 roku. PAP/Witold Rozmysłowicz
W czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wiele osób chciało korzystać z odrobiny luksusu. Ważnym miejscem na mapie polskiej gospodarki były Pewexy, czyli Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego. Po dziś dzień wspominany jest zapach kawy kupowanej za bony lub dolary. Przyjrzeliśmy się, jak funkcjonowały Pewexy i jakie produkty spożywcze można było w nich kupić.

W skrócie

Pewex – sklep z zachodnimi produktami

Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego, czyli Pewexy powstały w 1972 roku. Wiele osób po dziś dzień pamięta żółto-niebieskie logo. W ich ofercie były nieliczne produkty zachodnie, a także luksusowe i na co dzień niedostępne wyroby polskiego przemysłu spożywczego. Wiele osób myślało, że sklepy były inspirowane wyglądem i asortymentem amerykańskich sklepów wielobranżowych. W rzeczywistości „Pewex” był stworzony na wzór radzieckich sklepów Torgsin z lat 30. XX wieku oraz sklepów „Bieriozka” powstałych w 1964 roku. W tych radzieckich sklepach produkty spożywcze były dewizowane. Można w nich było kupować wyłącznie za:

  • obcą walutę (najczęściej dolary i marki),
  • biżuterię,
  • złoto,
  • srebro.

Kliknij w przycisk, aby zobaczyć zdjęcia Pewexu

Polski Pewex był sprytnym sposobem na pozyskanie dolarów, które miały pomóc spłacać długi zaciągnięte w czasie rządów Gierka.

Co można było kupić w Pewexie?

W sklepach Pewex można było kupić wiele produktów, o których można było na co dzień pomarzyć. Nie każdy miał dostęp do dolarów czy bonów towarowych. Wiele osób korzystało z oferty Pewexu, jeśli mieli rodzinę za granicą. Do potocznego języka weszło powiedzenie, że kupiło się czekoladę lub konserwę, dzięki pomocy wujka z Ameryki. Monika Milewska w książce „Ślepa kuchnia. Jedzenie i ideologia w PRL” przypomniała, że w Warszawie Pewexy nazywano „muzeum mięsa”, bo więcej osób chciało pooglądać produkty spożywcze, a nie mogło ich kupić.

Pachnąca Zachodem kawa, batoniki Mars, rozpuszczalna guma do żucia, pudełka białych i pomarańczowych tik-taków, puszki coca-coli i szynki Krakus to bardziej widoki niż smaki mojego dzieciństwa – wspominała Monika Milewska.

Szynka konserwowa była obiektem wielu żartów. Puszki z Polski były wysyłane na Zachód, a także dorzucane do Pewexu jako „eksport wewnętrzny”, czyli polski produkt przeznaczony do sprzedaży zagranicznej, który można było kupić w Polsce za dolary. Dla obywateli była to absurdalna polityka, która zniechęcała do władzy.

W Pewexie można było też kupić gumę do żucia Donald z charakterystycznymi obrazkami. W Pewexach można było też dostać oryginalne alkohole z Zachodu. Wśród nich był:

  • oryginalny szampan z Francji,
  • szkocka whisky,
  • hiszpańskie wino.

Były też luksusowe słodycze brytyjskie czekolady z orzechami lub zaskakujące przysmaki takie jak ślimaki w puszce lub włoska szynka.

Pewex z aromatyczną kawą

Socjalizm w teorii miał być państwem wspólnotowym, dbającym o każdego obywatela. Wiele osób uważa, że Pewexy były zaprzeczeniem idei komunizmu. Sklepy dzieliły Polaków na biedniejszych i bogatszych. Na tych, którzy mieli dostęp do zagranicznej waluty i tych, którzy musieli stać w długich kolejkach, kupując za złotówki.

Pamiętam, że w czasie stanu wojennego, gdy brakowało nawet papieru toaletowego, był on w Pewexie. Niestety wtedy też był dostępny dla nielicznych. Kupowało się go tak jak wszystko za dolary lub bony towarowe. Jednak najbardziej pamiętam aromat zagranicznej kawy. Czasem sąsiadka dawała powąchać, gdy chciała się pochwalić. - wspomina Mirosław z Podkarpacia.

Banany i pomarańcze niezgody

Banany i pomarańcze były egzotycznymi owocami, które na stołach znaleźć można było od święta. Dostęp do nich był ograniczony. Banany pojawiały się w Pewexie. W latach 80. XX wieku owoce były obiektem westchnień dzieci i młodzieży. Szczególnie banany kojarzono z luksusem i ekstrawagancją. Banany kupione w Pewexie wzbudzały też zazdrość u dorosłych. Pewexy funkcjonowały jeszcze w latach 90. XX wieku i przetrwały transformację w gospodarkę wolnorynkową. Sklepy Pewex zakończyły działalność w 2003 roku.

Zobacz w galerii zdjęcia Pewexu

Kolejka przed sklepem Pewexu przy ulicy Grzybowskiej w Warszawie. Zdjęcie wykonano 27 czerwca 1989 roku.

Kawa, banany i konserwy z Zachodu. Pewex w PRL-u symbolizował luksus

Źródło:

  • „Ślepa kuchnia. Jedzenie i ideologia w PRL” Moniki Milewskiej, Państwowy Instytut Wydawniczy

Akcesoria, które ułatwią Ci pracę w kuchni

kup najtaniej

Victorinox

Victorinox Swiss Classic Obieraczka Uniwersalna Zielona (760754)

30,03 zł19,00 zł-37%

kup najtaniej

Teesa

Minutnik kuchenny elektroniczny Teesa

45,29 zł29,00 zł-36%

kup najtaniej

DKD Home Decor

Dkd Home Decor Zestaw Do Sushi Czarny Bambus Kamionka 31,3X19,3 2,7Cm

108,00 zł70,00 zł-35%

kup najtaniej

Naklejki na przetwory - owoce

6,76 zł4,85 zł-28%

kup najtaniej

Kela

Kela kpl sitek 3 częściowy 11074

198,87 zł146,51 zł-26%

kup najtaniej

Kuchenprofi

Kuchenprofi Siekacz Krajalnica Do Warzyw Ręczna Plastikowa Turbo ...

145,95 zł119,96 zł-18%

kup najtaniej

Zyliss

Zyliss Obierak Prosty Ząbki (Wle950018)

49,00 zł41,13 zł-16%

kup najtaniej

Tescoma

Tescoma Elektryczny młynek do pieprzu 642778

129,90 zł109,00 zł-16%

kup najtaniej

Ad Hoc

Adhoc mini zestaw 2 młynków do pieprzu i soli mp31

100,90 zł90,81 zł-10%

kup najtaniej

Krajalnica do warzyw spiralna GSD Haushaltsgeräte

136,90 zł123,21 zł-10%

kup najtaniej

Gefu

Gefu Manolo Dziadek Do Orzechów (G13490)

159,00 zł143,10 zł-10%

kup najtaniej

Ravi

Ravi Chlebak Z Drewna Kauczukowego

125,00 zł117,00 zł-6%

kup najtaniej

Ambition

AMBITION Obierak NATURAL (42050)

11,99 zł
Materiały promocyjne partnera

Zobacz inne tematy kulinarne ze Strony Kuchni:

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Mundial 2022. Pierwsza polska restauracja w stolicy Kataru

Materiał oryginalny: Kawa, banany i konserwy z Zachodu. Pewex w PRL-u symbolizował luksus - Strona Kuchni

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na gazetakrakowska.pl Gazeta Krakowska
Dodaj ogłoszenie