„Małopolska cegłą murowana”. Rozglądnij się uważnie wokół siebie, zrób zdjęcie i wygraj sprzęt rtv, rower lub weekend w SPA!

Artykuł sponsorowany LEIER POLSKA S.A.
Jednym z najstarszych budynków ceglanych w Tarnowie jest bazylika katedralna oraz ratusz miejski
Jednym z najstarszych budynków ceglanych w Tarnowie jest bazylika katedralna oraz ratusz miejski
Bazylika Mariacka, katedra w Tarnowie czy kościół św. Kazimierza w Nowym Sączu. Barbakan, forty krakowskie, mury obronne Wawelu czy Starego Miasta w Tarnowie. Co łączy wszystkie te budynki? Odpowiedź jest prosta: cegła!

Początki szerszego zastosowania cegły palonej w Małopolsce przypadają na XIII-XIV wiek. Od tego czasu datowane są pierwsze budynki ceglane na naszym terenie, które z czasem zaczynają dominować w krajobrazie poszczególnych małopolskich miast i miasteczek. Wpływ na popularność tego materiału budowlanego miała m. in. duża dostępność do podstawowego składnika, z którego wyrabiana była cegła, czyli gliny.

- Pierwsze zakłady, rękodzielnicze, działające metodą chałupniczą powstawały najczęściej na placu budowy, w sąsiedztwie planowanych budynków. Chodziło między innymi o to, aby maksymalnie ograniczyć koszty związane z transportem wytworzonego w nich materiału – wyjaśnia Stanisław Siekierski, pasjonat lokalnej historii.

W Tarnowie na przykład takie cegielnie powstały m.in. pod potrzeby wznoszonego zamku na Górze św. Marcina, ratusza, murów miejskich czy katedry, czyli najstarszych w mieście budynków ceglanych. Rozkwit tego typu budownictwa nastąpił jednak w wieku XVI za czasów hetmana Jana Tarnowskiego.

Pierwsza, miejska cegielnia, o której istnieniu mówią przekazy historyczne wzmiankowana jest w 1378 roku. Istniała przy młynie, ale nie wiadomo, czy przy górnym (w rejonie ul. Franciszkańskiej), czy przy dolnym (między dzisiejszymi ul. Limanowskiego i Urszulańską).


Jednym z najstarszych budynków ceglanych w Tarnowie jest bazylika katedralna oraz ratusz miejski

Glinę wydobywano najczęściej późną jesienią lub początkiem zimy. Dodawano do niej wodę i różne inne surowce, jak piasek czy słomę, co miało zapobiegać kurczeniu się gliny i jej pękaniu.

- Wszystko to mieszano ze sobą i wyrabiano z tego plastyczną masę, którą strycharze, czyli fachowcy zajmujący się tym rzemiosłem, umieszczali w przygotowanych formach z drewna - pojedynczych lub podwójnych. Uformowane cegły przenoszono następnie do wysuszenia, na wolnym powietrzu, osłaniając je matami ze słomy – wyjaśnia Stanisław Siekierski.

Ostatnim etapem w produkcji cegły był jej wypał w piecach, co miało nadać jej wytrzymałość i odporność. Wypalanie odbywało się w piecach, w trybie ciągłym, nawet przez dwa-trzy tygodnie. W tym czasie trzeba było utrzymać odpowiednią temperaturę, dokładając stale drewna lub chrustu, żeby wyrób był dobrej jakości i nie rozsypał się po jakimś czasie.

Prawdziwy przełom nie tylko w sposobie wypału, ale w ogóle w technologii produkcji cegieł, jak czytamy w książce Antoniego Sypka „Tarnów cegłą murowany” - przyniósł XIX wiek, nazywany „wiekiem pary i elektryczności”. Ponownie pojawiła się moda na budynki ceglane pozostawione w stanie surowym. Przyczyniły się do tego dwa wynalazki – piec kręgowy zwany piecem Hoffmanna oraz mechaniczna prasa ceglarska opatentowana przez Karla Schlickeysena, a także w prowadzenie sztucznej suszarni Kellera wykorzystującej do suszenia rozgrzane w piecu powietrze zmieszane ze spalinami. Co istotne wprowadzony piec kręgowy umożliwiał pracę ciągłą. Rozpalony na wiosnę mógł pracować do późnej jesieni i wykorzystywał wtórnie ciepłotę spalin, a więc zapewniał bardziej racjonalne gospodarowanie paliwem.

Zapraszamy do wzięcia udziału w konkursie „Małopolska cegłą murowana”. Należy sfotografować dowolny ceglany obiekt i opisać, dlaczego akurat on jest wart uwagi. Gdyby przy okazji udało się znaleźć charakterystyczną cegłę, która dodatkowo zawiera jeszcze jakiś tajemniczy ślad, czy sygnaturę, byłoby idealnie! A więc... aparaty w dłoń i szukajmy niebanalnych obiektów, które zdobią nasz region. Przecież w każdym z nich zapisana jest historia Małopolski! Czekamy na Wasze zgłoszenia do piątku – 16 października. Zostaną one opublikowane w specjalnej galerii na naszej stronie internetowej. Na autorów najciekawszych zdjęć czekają cenne nagrody, m.in. voucher na zakupy do sklepu RTV o wartości 1900 zł brutto, rower czy weekend w hotelu SPA. Pozostałych pierwszych 40. uczestników naszego konkursu otrzyma książkę Antoniego Sypka "Tarnów cegłą murowany".

Szczegółowe informacje na temat konkursu na: gazetakrakowska.pl oraz naszemiasto.pl

KLIKNIJ I PRZEŚLIJ ZGŁOSZENIE

Wideo

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3