Nobel literacki dla Tranströmera. Kim jest zwycięzca?

Bożydar Brakoniecki
Szwedzki poeta już raz był blisko noblowskich laurów, gdy w 1996 roku pokonała go Wisława Szymborska. W tym roku nie miał jednak konkurentów. Tomas Gösta Tranströmer urodził się w 1931 roku w Sztokholmie. Jest dziś bezsprzecznie jednym z najbardziej znanych szwedzkich poetów, choć nie stroni od prozy i tłumaczeń z innych języków.

Czytaj także: Unsound Festival 2011: w 9 dni dookoła świata muzyki przyszłości

Z wykształcenia jest psychologiem, ale porzucił fach w 1990 roku, kiedy przeżył udar mózgu. Częściowo sparaliżowany, poświęcił się poezji, a od aktywnego trybu życia i spotkań z czytelnikami nie powstrzymała go nawet chwilowa utrata mowy.

Jego rzecznikiem jest żona Monika, towarzysząca mu w podróżach po świecie. Małżonkowie porozumiewają się swoistym dyskretnym kodem znaków i gestów, co baczni obserwatorzy mogli zauważyć w 1999 roku, gdy odwiedzili Kraków.

Tranströmer ma na koncie kilkanaście tomów poezji. Znawcy szufladkują ją jako "poezję krajobrazową", związaną z surowym szwedzkim pejzażem, pełną obrazów charakterystycznych skał ze sztokholmskiego wybrzeża. Nie ucieka też od opisów doznań religijnych, przeżyć estetycznych i związanych z muzyką (sam z upodobaniem grywa na fortepianie i organach).

Jego biogram podaje poza tym, że poeta "interesuje się wydarzeniami politycznymi dziejącymi się we współczesnym świecie, problemami jednostki w coraz bardziej zdehumanizowanej rzeczywistości i socjologicznymi prawami rządzącymi ludzkimi zbiorowościami". Jego wiersze cechuje zaś zwięzłość i wyciszenie emocjonalne.

W języku polskim ukazało się kilka wyborów wierszy Tranströmera, m.in. "Dziki Rynek" (1898), "Moja przedmowa do ciszy" (1992), "Gondola żałobna" (1996), "Późnojesienny labirynt" (1007), "Podsłuchany horyzont" (2005). Utwory w j. polskim można znaleźć na stronie: silvarerum.eu/transtromer.

Choć poetę brano pod uwagę przy tegorocznym werdykcie, literaccy bukmacherzy stawiali wyżej innych kandydatów. Choćby izraelskiego pisarza Amosa Oza, Japończyka Haruki Murakamiego czy piszącą po francusku Algierkę Assię Djebar. Spore szanse dawano też naszemu rodakowi poecie Adamowi Zagajewskiemu, zajmującemu ósme miejsce w rankingu kandydatów do noblowskiego lauru.

Lecz Akademia Szwedzka lubi zaskakiwać. W ciągu kilku ostatnich dekad nieraz wybierała pisarzy niemal zupełnie nieznanych czytelnikom i krytykom literackim, m.in. Dereka Walcotta (1992), Kenzaburo Oe (1994), Elfriede Jelinek (2004), czy Harolda Pintera (2005). Czasem wybory akademików wywołują powszechne oburzenie, jak miało to na przykład miejsce w 1974 roku, gdy Nobla dostali dwaj Szwedzi: Eyvind Johnson i Harry Martinson. Nie dość, że nikt ich nie znał, nie dość, że przy ich wyborze pominięto m.in. Grahama Greena i Saula Bellowa, to jeszcze obaj zasiedli w noblowskim jury i uczestniczyli w głosowaniu nad wyborem laureata.

Od tego czasu minęło już 37 lat i dziś nikt nie będzie kwestionował Tranströmerowskich praw do tegorocznej wygranej. Mają bowiem rację ci, którzy uznają tego Szweda za jednego z poetyckich gigantów naszych czasów.

Wybieramy najpiękniejszą kandydatkę do Sejmu z Małopolski [ZDJĘCIA]. Zdecyduj, kto powinien wygrać!

Prawybory. Kto powinien zostać posłem? Głosuj: Małopolska Zachodnia okręg 12, Kraków okręg 13, Podhale Nowy Sącz okręg 14, Tarnów okręg 15.

Mieszkania Kraków. Zobacz nowy serwis

Codziennie rano najświeższe informacje z Krakowa prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera!

Najnowsze informacje dot. koronawirusa

Wideo

Materiał oryginalny: Nobel literacki dla Tranströmera. Kim jest zwycięzca? - Polska Times

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3