Zmiana czasu z letniego na zimowy – sprawdź, dlaczego jest niekorzystna dla zdrowia. Jakie objawy możemy odczuwać przy zmianie czasu?

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Skutki zmian czasu obejmują nie tylko odczuwane doraźnie złe samopoczucie. Funkcjonowanie w „nieodpowiednich” godzinach ma wpływ na wszystkie aspekty pracy organizmu, w tym wydzielanie enzymów trawiennych, usuwanie z wątroby toksyn, zwalczanie komórek nowotworowych, odbudowę kości czy regenerację poszczególnych tkanek.
Skutki zmian czasu obejmują nie tylko odczuwane doraźnie złe samopoczucie. Funkcjonowanie w „nieodpowiednich” godzinach ma wpływ na wszystkie aspekty pracy organizmu, w tym wydzielanie enzymów trawiennych, usuwanie z wątroby toksyn, zwalczanie komórek nowotworowych, odbudowę kości czy regenerację poszczególnych tkanek. 123rf/ karenr
Udostępnij:
Zmiana czasu z letniego na zimowy – dlaczego jest niekorzystna dla zdrowia? Wspomniane działanie bywa sporym wyzwaniem dla organizmu. Jego skutki w postaci złego samopoczucia i zaburzeń snu określa się jako objawy jet-lagu. Niektóre z nich mogą być odczuwane nawet przez wiele tygodni. Wyjaśniamy, jak organizm reaguje na zmiany czasu i w jaki sposób można ograniczyć ich efekty, a także czy doczekamy się końca przestawiania wskazówek zegarów.

Spis treści

Jak zmiany czasu zaburzają rytm biologiczny?

Każdy organizm ma swój biologiczny rytm, który reguluje jego działanie. Na biorytm, nazywany też cyklem okołodobowym, składają się cykle aktywności poszczególnych narządów i układów, które wpływają na ich kondycję i ewentualny rozwój zaburzeń. Tym aspektem naszego funkcjonowania zajmuje się chronobiologia, dzięki której wiemy też, jak przeciwdziałać niekorzystnym zmianom.

Skutki zmian czasu obejmują nie tylko odczuwane doraźnie złe samopoczucie. Funkcjonowanie w „nieodpowiednich” godzinach ma wpływ na wszystkie aspekty pracy organizmu, w tym wydzielanie enzymów trawiennych, usuwanie z wątroby toksyn, zwalczanie komórek nowotworowych, odbudowę kości czy regenerację poszczególnych tkanek.

Polecamy przeczytać

Niedopasowanie rytmu aktywności i czuwania do naturalnego cyklu okołodobowego organizmu zaburza podstawowe procesy i ma dobitny wpływ na jakość snu. Często nie można zapewnić go sobie w optymalnych godzinach, a przy tym jest on zbyt krótki, płytki i przerywany.

Choć niedobór snu to problem, który okresowo dotyka prawie każdego, manipulowanie rytmem biologicznym dodatkowo pogarsza tę sytuację. Skutki są natomiast groźne – niedostateczna regeneracja w nocy nie tylko zwiększa podatność na urazy i wypadki, ale też podnosi ryzyko rozwoju poważnych chorób, m.in. krążenia, metabolicznych i nowotworowych.

Wiele osób nie radzi sobie dobrze z nieregularnym trybem życia. Szacuje się, że ok. 40 procent pracowników zmianowych i nocnych nie zapewnia sobie odpowiedniej ilości snu z powodu trudności w dopasowaniu życia do grafiku zajęć. Około 10 proc. cierpi na bezsenność i odczuwa wyczerpanie w ciągu dnia. W badaniach fińskich tolerancja pracy w niefizjologicznych porach okazała się mniejsza u osób z wariacją genu MTNR1A. Ma ona związek z obniżoną produkcją melatoniny w odpowiedzi na brak światła, co utrudnia nie tylko zasypianie, ale też dostrojenie wewnętrznego zegara biologicznego organizmu do rytmu dnia i nocy. Takie osoby będą też szczególnie odczuwać efekty sezonowej zmiany czasu zaledwie o godzinę.By odczuć negatywne skutki zmiany czasu, nie trzeba zmieniać kontynentu ani godzin pracy. Szkodliwe działanie ma też popychanie i cofanie zegara, nocne życie towarzyskie, a nawet niedosypianie. Efekty te manifestują się po długim czasie w postaci wzrostu ryzyka rozwoju przewlekłych chorób. Sprawdź, jakie są negatywne skutki przestawiania zegara i godzin codziennej aktywności.

Zmiana czasu szkodzi zdrowiu! Sprawdź, jakie są skutki przes...

Zmiany czasu źródłem objawów typu jet-lag

Zmiana czasu względem normalnych pór funkcjonowania powoduje wystąpienie szeregu nieprzyjemnych dolegliwości nazywanych objawami jet-lagu. Termin ten to nieprzetłumaczalne na polski określenie złego samopoczucia wynikającego z zaburzenia rytmu dobowego, które zostało spowodowane zmianą strefy czasowej. Zjawisko nazywane też syndromem zmiany strefy czasowej lub desynchronozą zgodnie z nazwą dotyka osób, które w szybkim tempie zmieniają strefę czasową, np. poprzez podróż samolotem, a co za tym idzie – rytm swojej aktywności i snu.

Takie objawy pojawiają się też w podobnych sytuacjach, m.in. zmiany godzin pracy (zwłaszcza w przypadku rozpoczęcia pracy zmianowej) czy przestawienia się na nocny tryb życia, a przez wielu ludzi są też odczuwane również przy popychaniu i cofaniu wskazówek zegara.

Objawy typu „jet lag” wnikają z zaburzeń cyklu snu i czuwania i obejmują najczęściej:

  • bóle głowy,
  • uczucie ciężkości w czaszce,
  • zawroty głowy
  • nadmierna senność,
  • problemy ze snem,
  • rozdrażnienie,
  • problemy z koncentracją,
  • zmęczenie,
  • dezorientacja,
  • zły nastrój,
  • osłabienie apetytu,
  • zaburzenia gastryczne, m.in. biegunki i zaparcia.
Warto mieć świadomość, że nie każdy ból głowy świadczy o poważnej chorobie. Tę można podejrzewać, gdy dolegliwość przybiera postać przewlekłą, a więc towarzyszy każdego dnia i pogarsza jakość życia. Przekonaj się, jakie mogą być przyczyny bólu głowy, gdyż może się okazać, że dolegliwość można łatwo wyeliminować.Zapoznaj się z galerią omawiającą, aż 13 najczęstszych przyczyn bólu głowy. W tym celu przesuń palcem zdjęcie na ekranie smartfona, lub użyj strzałek na klawiaturze.

Dlaczego boli głowa? Oto 13 najczęstszych przyczyn. Co zrobi...

Jak ograniczyć negatywne skutki wynikające ze zmiany czasu?

Przesunięcie pór snu i czuwania względem wcześniejszych „ustawień” zegara biologicznego utrudnia normalne funkcjonowanie, a ich ponowna synchronizacja zajmuje od kilka dni do kilku tygodni.

Adaptację do zmian można jednak przyspieszyć za pomocą odpowiednich działań:

  • odpowiedni odpoczynek w okresie poprzedzającym zmiany,
  • przestawienie godzin snu, by dopasować je do nowych warunków,
  • unikanie używek takich jak kofeina i alkohol, które zaburzają rytmy dobowe (w przypadku podróży – zwłaszcza przed i w trakcie lotu),
  • zapewnienie sobie dużej ilości światła słonecznego abo jasnego światła białego,
  • odpowiednie nawodnienie organizmu,
  • robienie sobie 20-minutowych drzemek,
  • kontrola nad problemami zdrowotnymi, takimi jak cukrzyca, choroby układu krążenia czy płuc,
  • regularna aktywność fizyczna,
  • zbilansowana dieta – osoby stosujące zdrową dietę odczuwają mniej objawów typu jet-lag.

Jak ćwiczyć, by zmniejszyć efekty zmiany czasu?

W badaniu opisanym na łamach „The Journal of Physiology” wykazano, że najważniejsza jest pora aktywności, ponieważ wpływa na wydzielanie hormonu snu – melatoniny.

Ćwiczenia fizyczne o 7 rano lub godzinach 13:00-16:00 pomagają przestawić rytm biologiczny na wcześniejsze godziny funkcjonowania, a trening pomiędzy 19:00 a 22:00 powoduje jego opóźnienie.

Natomiast ruch w godzinach 1:00-4:00 lub o 22:00 nie wpływał na poziom melatoniny u sprawnych fizycznie uczestników badania, którzy przez godzinę wykonywali umiarkowanie intensywny trening na bieżni.

Dowiedz się też na temat:

Czy zmiana czasu będzie zniesiona?

Zmiana czasu z letniego na zimowy i na odwrót w czasie jesiennego i wiosennego przesilenia miała zakończyć się w tym roku. Przestawienie zegarów z 2 na 3 rano po raz ostatni miało odbyć się w nocy z 27 na 28 marca 2021 r., jednak decyzje dotyczące tej kwestii zostały odroczone z powodu pandemii COVID-19.

O zniesieniu czasu letniego i zimowego mówiło się już dawno, jednak odejście od dotychczasowych praktyk wymagało czasu niezbędnego dla zmian przepisów unijnych. Po tym, jak na wiosnę 2019 roku Parlament Europejski dopuścił taką możliwość, nowe zasady nie znalazły poparcia w krajach członkowskich UE takich jak Polska.

Właśnie w ostatnią sobotę marca 2021 roku Polska miała zmienić czas po raz ostatni i od tej pory już pozostać przy czasie letnim. Według rządowych rozporządzeń w bieżącym roku nie możemy spodziewać się odejścia od stosowanych praktyk.

Zmiana czasu z letniego na zimowy nastąpi w nocy z soboty 30 października na niedzielę 31 października. Wskazówki zegara przesuniemy o godzinę do tyłu – z 3:00 na 2:00.

Wybór czasu letniego jako obowiązującego na stałe był konsultowany w kraju przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii. W przeprowadzonych ankietach za jego pozostawieniem opowiedziało się 74 proc. pytanych osób dorosłych za czasu letniego. Chęć zaprzestania przestawiania zegarków zadeklarowało w sumie ponad 78 procent respondentów.

Polecamy przeczytać

Co ciekawe, za zachowaniem sezonowych zmian czasu były głównie osoby młode, w wieku 18-24 lat – takie zdanie wyraziło 38,7 proc. osób w tej grupie. Za obowiązywaniem na stałe czasu zimowego opowiadali się głównie pracownicy gospodarstw rolnych, niewykwalifikowani robotnicy i niepracujące gospodynie domowe (w sumie niecałe 15 proc. badanych), natomiast zdania nie miało prawie 11 procent pytanych osób.

Choć zniesienie zmian czasu pociąga za sobą koszty, daje również oszczędności. Dla ludzi, zwłaszcza pracujących, to natomiast istotna korzyść zdrowotna.

ZOBACZ: Ekrany nie tylko niezdrowe dla oczu, ale też... dla skóry! Niebieskie światło zaburza bowiem naturalny rytm dobowy organizmu, zwłaszcza podczas pracy do późnych godzin nocnych

Wideo

Materiał oryginalny: Zmiana czasu z letniego na zimowy – sprawdź, dlaczego jest niekorzystna dla zdrowia. Jakie objawy możemy odczuwać przy zmianie czasu? - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie