Jarmarczne zbiory toastów i powinszowań

Andrzej Kozioł
Kartki z kurczaczkami, zajączkami, pisankami, baziami...
Kartki z kurczaczkami, zajączkami, pisankami, baziami... Archiwum
Obyczaje. Dla ludzi pozbawionych literackich ambicji wydawano przecudne książeczki z życzeniami i mowami na wszelkie okazje

Zbliża się Wielkanoc, a wraz z nią wielkie sprzątanie, baranki z cukru lub plastiku - oczywiście made in China. Szynki, też prawie z plastiku, i jajka z fabryk, czyli, jak chcą niektórzy, z obozów koncentracyjnych dla kur. Kiedyś był to jeszcze czas wysyłania świątecznych kartek z kurczaczkami, zajączkami, pisankami, dzwonami, baziami.

Kiedy wysyłało się życzenia - jakiekolwiek, świąteczne, imieninowe, urodzinowe - zawsze był problem z ich treścią. Nie każdy miał smykałkę do rymowania, ale nawet z prozatorskimi tekstami były kłopoty. Świetnie ilustruje to znana scena z „Zemsty”, w której w końcu zamiast listu rusza pacholę z ustną prośbą...

Dla ludzi pozbawionych literackich ambicji wydawano przecudne książeczki z życzeniami i mowami na wszelkie okazje. Małoformatowe, drukowane na kiepskim papierze, często w prowincjonalnych drukarniach, dzisiaj rozsypują się, stanowiąc stosiki luźnych kartek. A na tych kartkach prawdziwe perełki. Nie wiesz, co napisać na świątecznej kartce? Proszę bardzo, wystarczy sięgnąć po malutką książeczkę:

Zasyłam życzenia jako
w dawne czasy:
Wesołego jajeczka i dobrej
kiełbasy!

Książeczka - podobnie jak inne wydawnictwa tego rodzaju - nosi staroświecko długi tytuł: „Wielki zbiór Powinszowań do wszystkich okoliczności zastosowanych z dodatkiem wierszy do pamiętników i na karty pocztowe. Tarnów Nakładem księgarni A. Fenichla Spadkob. 1932”.

Jeszcze jeżdżono konnymi pojazdami, a więc byli stangreci, którzy mogli zadeklamować swemu chlebodawcy taki wierszyk, licząc na pieniężną wdzięczność:

Niech Pan pomni przecie
I o swym stangrecie,
Bo ja Pana wożę
Tak mi dopomóż Boże!
Nieraz w deszczu i zawieji
Wożę Pana do kolei,
Pośród deszczów, pośród gradów
Wożę Pana do sąsiadów,
Chociaż deszczyk tnie jak sieczka,
Wożę Pana do miasteczka.

Ekonom ma jeszcze poważniejsze powody do wdzięczności pryncypała:

Źle się dzieje doma,
Gdzie brak ekonoma,
To już rzecz wiadoma
Pilnuje je ono (?!)
By nie kradli siano,
By nie kładły (kradły?) chamy,
To co w spichrzu mamy.
...wciąż takim będę
Dopóki mnie kiedy
Na wstyd Europy
Nie ubiją w polu
Rozwścieczone chłopy.

Nieomal zapachniało galicyjską (Tarnów!) rabacją, więc sięgnijmy po bardziej miłe rymowanki. Tym razem zaczerpnięte z tomiku pod tytułem „Proszę o głos! Zbiór toastów wierszem i prozą, mów zastosowanych do obchodów i uroczystości rodzinnych, wydarzeń okolicznościowych, zebrań towarzyskich i t. p., wydanie trzecie przejrzane i uzupełnione”. Rzecz się ukazała w Warszawie, bez daty wydania, ale na oko z początkiem XX wieku, w wydawnictwie A. N. Fiszera. Jest też wierszyk, który można wygłosić przy wielkanocnym stole, czyli „toast przy uczcie wielkanocnej”:

Nie będę mówił ogródkowo,
Lecz się wyrażę wprost:
Przeminął - wierzcie mi
na słowo,
Od wczoraj wielki post,
Więc jedzmy, pijmy,
gdy się zdarza,
Ze wszystkich naszych sił,
I wznieśmy zdrowie
gospodarza,
Oby nam długo żył!

Książeczki, prawdopodobnie sprzedawane także na odpustach, zawierały wierszyki na każdą okazję i dla wszystkich. Oto przedwojenna broszurka, znów o imponującym tytule: „Zbiór powinszowań na imieniny, zaślubiny, Boże Narodzenie i Nowy Rok dla Rodziców, Rodzeństwa, Krewnych, Przełożonych i Zakochanych zastosowany dla dzieci, młodzieży obojga płci oraz zbiór wierszyków i poezji do pamiętników”. Rzecz, znów na zakwaszonym rozsypującym się papierze wydano nakładem Wydawnictwa „Senzacja” mieszczącego się przy ulicy Sebastiana 20 w Krakowie. A w środku różności, wśród nich taki wiersz do pamiętnika:

Malutki, milutki
Ładniutki, czyściutki
Skromny mój kwiateczku,
Wonny fiołeczku
Zgubiony na błoni,
Choć ty między kwiatki
Ziemi swojej matki,
Najmniejsząś ozdobą,
Ja szukam Twej woni,
Ja tęsknię za tobą.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Materiał oryginalny: Jarmarczne zbiory toastów i powinszowań - Dziennik Polski

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3