MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Ciągnik przygniótł rolnika, prasa wciągnęła rękę. Diametralna zmiana statystyk wypadków w rolnictwie

Agata Wodzień-Nowak
Agata Wodzień-Nowak
Każdy kolejny wypadek to i jeden za dużo. Kampanie KRUS dążą do ich eliminacji.
Każdy kolejny wypadek to i jeden za dużo. Kampanie KRUS dążą do ich eliminacji. pixabay.com/InsaPictures
Wyobraź sobie, że aż 115 rolników dziennie - dziennie! - ulega wypadkom przy pracy w gospodarstwie, na polu. Tracą ręce, nogi, mają połamane żebra, a czasem tracą życie. Tak było w 2004 roku, kiedy Polska wchodziła do Unii Europejskiej. Postanowiłam sprawdzić, jak te przerażające statystyki wyglądały 20 lat temu i dziś: co się zmieniło i z czego ta zmiana wynika?

Spis treści

Każdego roku słyszymy o zdarzeniach takich jak przygniecenie przez ciągnik czy wciągnięcie przez maszynę ręki lub nogi. Chwila nieuwagi niekiedy kończy się tragedią. W marcu 2024 roku do śmiertelnego wypadku doszło w miejscowości Nieckowo w okolicy Słupska. Zginął 42-letni rolnik przygnieciony ciągnikiem. Podobnie było w na początku kwietnia w Wielkopolsce. Jeszcze wcześniej, w lutym tego roku w gminie Grabica (Łódzkie) około 40-letni rolnik został wciągnięty przez wał napędowy.

Wypadki w rolnictwie - ich liczba spada

Jest rok 2004, niemal 18 na 1000 rolników ulega wypadkom przy pracy. Aż 173 to wypadki śmiertelne. W całym roku do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zostanie tego roku zgłoszonych 42 060 zdarzeń wypadkowych. Z dzisiejszej perspektywy to ogromna liczba, a jednak o 10 496 (o 20 proc.) mniej niż w 2003 roku.

Mija niemal 20 lat, w 2024 świętujemy 20-lecie przystąpienia Polski do UE. W 2023 roku zgłoszono do Oddziałów Regionalnych i Placówek Terenowych KRUS 10 709 wypadków, o 940 (8,1 proc.) mniej niż w 2022 roku. Zatem od 2004 roku spadek liczby wypadków wynosi 74,5 proc.

Jeśli liczbę zgłaszanych wypadków podzielimy na dni w roku, to okaże się, że w 2004 r. dochodził odo 115 dziennie, w 2023 r. - 29.

Liczba wypadków zgłoszonych przez rolników do KRUS:

  • 2023 - 10 709
  • 2021 - 12 088
  • 2018 - 15 295
  • 2015 - 20 154
  • 2012 - 24 008
  • 2009 - 26 943
  • 2006 - 32 564
  • 2004 - 42 060

Liczba wypadków powodujących wypłatę odszkodowań w następstwie orzeczonego uszczerbku na zdrowiu w 2004 r. wyniosła 28 033, o 3 633 (11,5%) mniej niż w roku poprzednim. Natomiast w 2023 r. za wypadki przy pracy rolniczej, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznano 10 111 zdarzeń – o 556 (5,2%) mniej niż w poprzednim roku.

Wypadki śmiertelne w rolnictwie

W 2004 r. wypłacono 173 odszkodowania z tytułu wypadków śmiertelnych - o 38 mniej niż w 2003 roku. W 2023 r. wypłacono 45 jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków śmiertelnych (tyle samo w 2021 i 2022 r.)

Liczba wypłaconych przez KRUS odszkodowań z tytułu śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej:

  • 2023 - 45
  • 2020 - 35
  • 2019 - 57
  • 2014 - 77
  • 2010 - 89
  • 2007 - 94
  • 2004 - 173

Zmiany na wsi po wejściu do UE podnoszą bezpieczeństwo

O czynniki wpływające na pozytywną, spadkową tendencję wypadków zapytaliśmy KRUS. Kasa wskazuje:

- Zmiany strukturalne, które odnotowano po wejściu Polski do Unii Europejskiej i napływ środków finansowych na modernizację gospodarstw rolnych - powstanie specjalistycznych, nowoczesnych gospodarstw rolnych, mechanizacja pracy, odnowienie parku maszynowego, budynków inwentarskich i ich wyposażenia, rezygnacja z wielokierunkowej produkcji, wyłączenie z produkcji małych gospodarstw sprzyjały wzrostowi bezpieczeństwa pracy rolników.

Trwa głosowanie...

Jak oceniasz 20 lat Polski w UE dla naszego rolnictwa?

Instytucja odpowiedzialna za ubezpieczenie rolników zwraca uwagę, że akcesja Polski do UE pozwoliła również na znaczące podniesienie jakości życia na terenach wiejskich oraz dostępu do infrastruktury i usług publicznych. Zmodernizowano wiele lokalnych dróg, oczyszczalni ścieków czy wodociągów – te zmiany również miały wpływ na podniesienie poziomu bezpieczeństwa na polskiej wsi.

Zmiana wypadkowości w rolnictwie jest jeszcze wyraźniejsza na przestrzeni 30 lat, czyli całym okresie działalności KRUS. Liczba zgłaszanych do Kasy wypadków zmniejszyła się w tym okresie z 66 tys. do 10,7 tys. (ponad 80 proc.), a także liczba wypłaconych odszkodowań z 42 tys. do 8,4 tys., w tym z tytułu wypadków śmiertelnych z 286 do 45.

- Nie tylko jednak zmiany w strukturze wielkości gospodarstw rolnych i technologii produkcji miały wpływ na zmniejszenie liczby nieszczęśliwych zdarzeń wypadkowych. Prowadzona przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od ponad 30 lat działalność na rzecz zapobiegania wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, jej skala, różnorodność form, a przede wszystkim skuteczność przyczyniła się w znacznej mierze do obniżenia wypadków w rolnictwie. Wskaźnik wypadkowości od 1993 roku spadł z wartości 24,6 do 8,0 w 2023 roku.

Co wpływa na spadek liczby wypadków rolników przy pracy?

- Poprawa bezpieczeństwa pracy rolników to m.in. efekt wieloletniego oddziaływania Kasy na świadomość mieszkańców wsi, tj. upowszechniania zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym oraz wiedzy o zagrożeniach wypadkowych związanych z działalnością rolniczą. Prowadzona przez Kasę działalność prewencyjna opiera się na analizie przyczyn i okoliczności zgłaszanych do KRUS wypadków przy pracy i chorób zawodowych rolników. To w oparciu o nią określane są formy i kierunki oddziaływania.

Kampanie jednak nie zastąpią zdrowego rozsądku. KRUS jasno określa: - Bezpieczeństwo pracy w gospodarstwach rolnych zależy w głównej mierze od świadomości rolników, co do występujących zagrożeń w miejscu jego pracy i życia, od indywidualnej postawy oraz chęci zaangażowania w rozwiązania, które zapewniają bezpieczeństwo na terenie gospodarstwa rolnego.

Jedno nie zmienia się od lat - dominujące kategorie wypadków

Skala wypadków jest znacznie mniejsza, jednak ich typ wciąż ten sam. Wymieniamy pierwsze 3 najczęściej odnotowywane kategorie wypadków, które zgłosili rolnicy:
w 2004 r.

  • upadek osób 49,8 proc.
  • pochwycenie i uderzenie przez części ruchome maszyn i urządzeń 13,6 proc.
  • uderzenie, przygniecenie, pogryzienie przez zwierzęta 12,3

w 2023 r.:

  • upadek osób - 50,3 proc.
  • uderzenie, przygniecenie, pogryzienie przez zwierzęta 12,6 proc.
  • pochwycenie i uderzenie przez części ruchome maszyn i urządzeń 11,1 proc.

Przeczytaj też: Ile możesz dorobić do renty rolniczej, żeby KRUS nie obniżył lub nie zabrał świadczenia? Nowy limit od 1 czerwca 2024

Co robi KRUS, żeby poprawiać bezpieczeństwo pracy na wsi?

Bezpieczeństwo rolników w gospodarstwie rolnym przede wszystkim zależy od nich samych i postawy, jaką przyjmą względem swojej pracy, zaznacza KRUS. Przypomina o tym rolnikom na różne sposoby.

Kasa od 2023 roku prowadzi projekt prewencyjny „Bezpieczny Rolnik, Bezpieczna Wieś”, który obejmuje wszystkie działania prewencyjne Kasy skierowane do rolników: kampanie, szkolenia, konkursy, stoiska informacyjno-prewencyjne, publikacje, działania na rzecz właściwej produkcji i dystrybucji bezpiecznych środków stosowanych w rolnictwie oraz sprzętu i odzieży ochronnej dla rolników, a także wspieranie rozwoju ratownictwa przedlekarskiego na obszarach wiejskich.

Podsumowując temat, warto wspomnieć, że w 2018 r. KRUS przyłączyła się do realizacji międzynarodowej strategii prewencji „Wizja Zero” Międzynarodowego Stowarzyszenia Zabezpieczenia Społecznego – ISSA (ang. International Social Security Association). Ideą samej strategii jest nie tylko zmniejszenie liczby wypadków, ale ich całkowita eliminacja.

Co ważne, innowacją w strategii Wizji Zero jest zwrócenie uwagi na 3 wymiary pracy człowieka:

  • bezpieczeństwo,
  • zdrowie
  • dobrostan,

które mają kluczowy wpływ na wystąpienie lub nie wypadków, urazów, czy też chorób spowodowanych pracą.

- I o ile dotychczasowe działania prewencyjne koncentrowały się na kwestiach zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia, o tyle „Wizja Zero” uzupełnia te dwa filary o niedoceniany, czasami nawet zapominany, element, jakim jest dobrostan człowieka, który, co potwierdzają wyniki badań, ma ogromny wpływ na występowanie wypadków przy pracy - podaje nam KRUS.

Źródło danych statystycznych i komentarz KRUS

Jesteśmy na Google News. Dołącz do nas i śledź Portal Strefa Agro codziennie. Obserwuj Strefę Agro!

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Ubezpieczenie maszyn rolniczych. Kiedy jest obowiązkowe?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Ciągnik przygniótł rolnika, prasa wciągnęła rękę. Diametralna zmiana statystyk wypadków w rolnictwie - Strefa Agro

Wróć na gazetakrakowska.pl Gazeta Krakowska