Kraków. Miasto chce dać zarobić na szynach prywatnej firmie

Piotr Ogórek
zdjęcie ilustracyjne Anna Kaczmarz / Dziennik Polski
Miasto nie ma pieniędzy na remonty torowisk, dlatego chce je oddać w dzierżawę prywatnej firmie. Umowa ma obowiązywać ponad 20 lat, a miasto za dostęp do torów płaciłoby po 92 mln zł rocznie. Pojawiają się podejrzenia, że cała operacja na służyć temu, by gigantyczne zyski trafiły do spółki ZUE, której właścicielem jest bardzo dobry znajomy Tadeusza Trzmiela, wiceprezydenta Krakowa.

Urzędnicy z Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu mają kontrowersyjny pomysł na poprawę stanu krakowskich torowisk. Od lat nie radzą sobie bowiem z ich utrzymaniem i remontowaniem, czego efektem są liczne wybrzuszenia szyn i wykolejenia tramwajów. Chcą więc oddać je w dzierżawę prywatnej firmie, która miałaby naprawiać i modernizować tory, a także zbudować nową linię do Mistrzejowic. W zamian, przez 21 lat, miasto płaciłoby jej... ponad 90 mln złotych rocznie tzw. „opłaty za dostępność”. Czyli za prawo przejazdu tramwajów po... de facto miejskim torowisku.

Oddać tory i za nie płacić to „najlepszy” wariant

W dokumencie, do którego dotarł „Dziennik Polski” i „Gazeta Krakowska”, urzędnicy z ZIKiT przedstawiają kilka wersji tzw. partnerstwa publiczno-prywatnego przy realizacji inwestycji. Najbardziej rekomendują tzw. wariant trzeci.

Zgodnie z nim firma, którą urzędnicy chcą wybrać, miałaby w latach 2019-2041 ponieść nakłady inwestycyjne w wysokości 691 mln zł.

- Obecny stan techniczny części infrastruktury tramwajowej nie jest zadowalający. W celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa oraz poprawy komfortu podróżowania został opracowany wariant, w którym partner prywatny, dokona modernizacji wykazanych torowisk jako planowane do końca 2022 roku (m.in. Starowiślna, Krakowska, Kościuszki, Zwierzyniecka za łączną kwotę ok. 315 mln zł) - czytamy w piśmie ZIKiT skierowanym do prezydenta Jacka Majchrowskiego.

Do tego prywatna firma miałaby zbudować za 376 mln zł nową linię tramwajową od ul. Meissnera do Mistrzejowic. Łącznie daje to wspomnianą kwotę 691 mln zł.

Dawne autobusy w Krakowie [ARCHIWALNE ZDJĘCIA]

W dokumencie, urzędnicy z ZIKiT jako jedną z głównych korzyści wymieniają fakt, że comiesięczne wynagrodzenie dla prywatnego partnera... może być niezaliczane do długu miasta.

Gigantyczne pieniądze, kto na tym lepiej wyjdzie?

Sęk jednak w tym, że - zgodnie z wyliczeniami samych urzędników - wynagrodzenie dla prywatnej firmy, za „poniesione nakłady finansowe” oraz bieżące utrzymywanie krakowskich torowisk w odpowiednim stanie, mają w ciągu 21 lat obowiązywania umowy łącznie wynieść ponad 1 miliard 855 milionów złotych.

Taki model współpracy, jaki rozważa miasto, mocno krytykuje radny miejski Dominik Jaśkowiec.

- Przy takim modelu współpracy wszyscy zapłacimy więcej, co jest niedopuszczalne. Zrobię co w mojej mocy, żeby ten projekt nie wszedł w fazę realizacji, bo jest po prostu szkodliwy dla mieszkańców Krakowa - uważa radny. - Cały ten plan nie bierze pod uwagę też sytuacji, gdy dojdzie do większej awarii torowisk. I wtedy co, będzie trzeba więcej dopłacić prywatnej firmie?

Podobnie uważa m.in. Łukasz Gibała, lider stowarzyszenia Logiczna Alternatywa.

- Można to odczytywać jako kapitulację ZIKiT i przyznanie się do tego, że nie radzą sobie z infrastrukturą tramwajową, a jednocześnie jest to próba ukrywania zadłużenia miasta - podkreśla Łukasz Gibała.

Gdzie indziej coś takiego nikt nawet nie rozważał

Na pomysł niechętnie patrzy także dr inż. Marek Bauer z Zakładu Systemów Komunikacyjnych Politechniki Krakowskiej.

- Jestem przeciwnikiem takiego rozwiązania, że infrastrukturę tramwajową przekazuje się prywatnemu podmiotowi. Mnie podoba się model warszawski, gdzie jedna spółka zajmuje się utrzymaniem infrastruktury oraz prowadzi przewozy - zaznacza Marek Bauer. - Nie znam szczegółów, ale nie wiem, na czym miałaby polegać przewaga, że prywatna firma udostępnia tory MPK zamiast ZIKiT-u. Ja bym takiego modelu u nas nie widział - dodaje.

W innych polskich miastach, porównywalnych z Krakowem, takie kontrowersyjne rozwiązanie nie było nawet brane pod uwagę.

- W Poznaniu nie był rozważany pomysł, by prywatna firma zajmowała się utrzymaniem torowisk - mówi Hanna Surma, rzecznik prasowy prezydenta Poznania i Urzędu Miasta. Podobną odpowiedź na nasze pytania otrzymaliśmy z Wrocławia.

Michał Pyclik, rzecznik prasowy ZIKiT przekonuje, że pomysł oddania prywatnej firmie krakowskich torowisk podsunęły im firmy doradcze działające na zlecenie Ministerstwa Rozwoju. A zaczęło się od planów budowy linii tramwajowej do Mistrzejowic, na którą miasto nie ma zabezpieczonych pieniędzy. - Fakt, sami zwróciliśmy się do ministerstwa, wiedząc, że prowadzi specjalny program, w którym pomaga przeprowadzić inwestycję w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego - przyznaje Pyclik. - Początkowo zależało nam jednak tylko na znalezieniu prywatnego partnera do budowy samej nowej linii tramwajowej.

Tak ma przebiegać trasa z Meissnera do Mistrzejowic. Wciąż nie wiadomo, w jakiej formule powstanie.
Tak ma przebiegać trasa z Meissnera do Mistrzejowic. Wciąż nie wiadomo, w jakiej formule powstanie. archiwum

Ministerstwo wynajęło jednak za 2 mln zł firmę doradczą. Ta z kolei stwierdziła, że łatwiej będzie znaleźć partnera, jeśli maisto rozszerzy zakres współpracy tak, by dotyczył również m.in. utrzymania i modernizacji pozostałych torowisk.

W ZIKiT posłuchali doradców wynajętych przez ministerstwo i przygotowują się do przeprowadzenia tzw. dialogu technicznego.

- Służy on sprawdzeniu, czy na rynku jest w ogóle zainteresowanie taką formą współpracy i w jakim zakresie. Dopiero po tym etapie ogłaszany byłby docelowy przetarg na wybór ostatecznego partnera - zastrzega Michał Pyclik.

Zainteresowane firmy mogą zgłaszać się do dialogu technicznego do 1 listopada. ZIKiT nie ujawnia na razie, ile i czy w ogóle zgłosili się jacyś zainteresowani. Słyszymy tylko, że „firmy dzwonią”.

Zyska firma, której szefuje znajomy wiceprezydenta?

Automatycznie pojawiają się jednak podejrzenia, że miasto entuzjastycznie przyjęło pomysł ministerstwa, ponieważ wspomnianym prywatnym partnerem miasta może zostać firma ZUE. Jej prezesem jest Wiesław Nowak, bardzo dobry znajomy Tadeusza Trzmiela, wiceprezydenta Krakowa. Znają się jeszcze z lat 80-tych ubiegłego wieku. Wspólnie pracowali w tamtym czasie w krakowskim MPK.

Po przemianach gospodarczych w Polsce Wiesław Nowak założył swoją firmę, wciąż pozostając w bardzo zażyłych stosunkach z Tadeuszem Trzmielem. Wiceprezydent pojawił się w zeszłym roku m.in. na uroczystej gali 25-lecia ZUE.

Jak udało nam się dowiedzieć, firma ZUE zamierza wziąć udział w dialogu technologicznym. Co znamienne od 2005 roku, to właśnie ta firma zajmuje się tzw. bieżącym utrzymaniem torowisk w Krakowie - interweniuje np. gdy wybrzuszy się szyna, czy nie działa sieć trakcyjna. Do realizacji większych inwestycji, czyli np. kompleksowej przebudowy torowiska w danej ulicy, ZIKiT wybiera firmy w osobnych przetargach. Obecna umowa z ZUE podpisana została w 2015 roku i obowiązuje do 2018 roku. - Aktualnie obowiązuje czwarta umowa, a każda z nich była zawierana po publicznym otwartym przetargu - zastrzega Michał Pyclik.

Serenada już gotowa. Czas na wielkie otwarcie nowej galerii ...

Raty i nadpłaty, czysty zysk firmy 400 mln zł

Kluczowe są tu jednak kwoty. Jak wyliczają w ZIKiT, z 92 mln zł, które rocznie miasto miałoby płacić partnerowi prywatnemu, około 55 mln zł powinno być wypłacane jako tzw. „raty” za przeprowadzone inwestycje.

Łatwo więc obliczyć, że przez 21 lat byłoby to ponad 1 miliard 155 milionów zł, czyli zysk firmy na czysto, tylko w tej części umowy, wyniósłby ponad 400 mln zł, bo zainwestować miałaby 691 mln zł. A przecież za 400 mln zł miasto mogłoby np. przeprowadzić 15 takich inwestycji jak na ul. Basztowej, której przebudowa kosztuje 27 mln zł. To jednak nie koniec kontrowersji.

Pozostałe 37 mln zł z 92 zł, byłyby swego rodzaju zapłatą za utrzymywanie torowisk w odpowiednim stanie technicznym. Sęk w tym, że obecnie miasto płaci firmie ZUE za tzw. bieżące utrzymanie torowisk rocznie około 20 mln zł. Czyli niemal dwukrotnie mniej. - Pamiętajmy jednak, że w przyszłości torowisk w Krakowie przybędzie, stąd wzrosną koszty ich utrzymania - mówi Pyclik.

Urzędnicy przekonują, że model jest opłacalny i korzystny dla miasta. - Bo jeśli firma nie zapewni ustalonego standardu utrzymania torów, to miasto jej nie zapłaci - podkreśla.

Problem w tym, że to praktycznie jedyne ryzyko, jakie ponosiłby prywatny partner miasta, bo gigantyczne dochody miałby zapewnione.

Kraków stosuje już formułę partnerstwa publiczno-prywatnego chociażby w przypadku roweru miejskiego Wavelo. Wybrana w przetargu firma BikeU wzięła na siebie wszelkie koszty - dostarczenia 1500 rowerów, budowę 150 stacji, obsługę całego systemu. I to ona ryzykuje, bo miasto dopłaca jej tylko złotówkę miesięcznie za każdy rower.

Jeśli nie przekonałaby mieszkańców i turystów do korzystania z jednośladów, nie zarabiałaby. Co innego w przypadku oddania torowisk. Tu zysk jest pewny, bo przecież tramwaje muszą jeździć po torach.

WIDEO: Co Ty wiesz o Krakowie - odcinek 26

Autor: Gazeta Krakowska, Dziennik Polski, Nasze Miasto

Wideo

Komentarze 46

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

K
Kmita

Kolejni krewni i znajomi królika muszą dostać sałatę przed wyborami, bo potem różnie może być.

O
Olo

Twoi to by byli, jak byś mógł ich zwolnić po np ostatnim zakorkowaniu miasta. A możesz? Ano nie. Ty masz płacić podatki. Decyzje zostaw innym

K
Karol

Ludzie, o co macie pretensje ?O to ze prywatna firma cos chce budowac ? A jaka ma byc panstwowa? To czemu mieszkace w prywatnych domach a nie panstwowych hotelach przecierz powinniscie byc konsekwentni... Zamiast chlapac jezorem najpierw przemyslcie temat a nie obrazajcie ludzi pracujacych w ZUE.

N
NO

1. Proponuję najpierw poznać historię ZUE
2.W latach 90-95 wyprzedano majątek MPK-wiele mord skorzystało,tylko nie pracownicy.
3.Pomysł oddania torowisk to nic innego jak tylko zapewnienie sobie kasy na kilka lat.
Za rok wybory samorządowe,może się zmienić wiele ,,stołków" i nie będzie
koryta. To typowy układ mafijny tak jak w Gdańsku.

h
heh

Tramwaj na Dobrego Pasterza to nieporozumienie. Tam nie ma na to miejsca. Sa sprzalery drzew. Po ulicy nie ma sensu bo tramwaj stanie w korku. Tam nalezy jak juz budowac tunel. Tak samo nie ma sensu budowac linie tramwajowa w strone wieczystej robiac takie okrazenie. To to moze byc dodatek, natomiast tramwaj powinien zostac pociagniety pod pilotow. Tez zapewne w tunelu choc tutaj sa 2x2 pasy wiec mozna jeden poswiecic na torowiako i buspas.

h
heh

Bo autobusy sa malopojemne. Ludzie w tramwajach sie gniota, a co dopiero w autobusach.

x
x

to że dzisiejsza patologia polega na tym, że urzędasy nie mają odpowiedzialności nie polega na tym, że tak ma być. Jeśli my - obywatele - o to nie zawalczymy to nikt o to nie zawalczy i nie zmieni się nic. Urzędnicy bez społecznego nacisku nie zrobią sobie "gorzej".

g
gość

Jak żeś taki fachowiec to się zatrudnij w zue

m
mong

btw - .."dwa patole się należy" :) trzy patole to już był kosmos:) - chociem krakus z dziada pradziada czas pakować manatki , Gród Kraka idzie na dno. :(

J
Jacek NH

Marian Janicki zawsze spada na cztery łapy! Po katastrofie w Smoleńsku dostał medal i awansował, a gdy przyszło mu szukać szczęścia poza służbą, koledzy z Platformy Obywatelskiej, nie mogli o nim zapomnieć. Jak dowiedział się portal wPolityce.pl, od kilku miesięcy gen. Janicki jest dyrektorem biura spółki Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego SA. Wcześniej takie stanowisko nie było znane w MARR, a stworzono je prawdopodobnie specjalnie dla byłego szefa BOR.

L
Lajkonik

W sumie to może i dobrze a Zue kupi technologie i
Materiały jakie montuje dla np. Tramwajów Warszawskich-niech dziennikarze porównują jakie tam są technologie. W Krakowie obowiązuje prefabrykat jak na wiejskiej drodze i jakieś gluty przy szynie, a drży i piszczy wszystko, że makówka odpada. Niech biorą bo ten ....KIT to na deskorolkę.....

R
Rudy z Budy

Oto rezultat rzadow J. Machlojskiego, nic dodac i nic ująć..

P
Prądnik

od 30 lat w planach tramwaj miał iść od Ronda Barei w kierunku Cmentarza - nawet most jest zbudowany pod tramwaj i zostawione miejsce na trawniku

co za głąb może planować tramwaj na wąskiej Dobrego Pasterza już nie mówiąc o 2 metrowej Krzesławickiej

G
Gość

I po co taka armia urzędników w ZIKiT?! Utrzymaniem torów zajmuje się jedyna słuszna firma i za pieniądze takie jakie chce, bo przetargi rozpisuje się tak, że innych chętnych nie ma. I jak jest napisane, dalej jest problem z utrzymaniem torowisk, czyli pewnie firma nie wywiązuje się ze swoich obowiązków. I co miasto robi? Chce dawać większe pieniądze. Dawniej jak MPK robiło remonty i utrzymywało torowiska to miasto kosztowało to dużo, dużo mniejsze pieniądze. Jak jest problem z utrzymaniem torowisk to należy najpierw rozbić te układy.

o
olo

A możesz podać przykład jakichś konsekwencji wobec urzędników? Bo mi jakoś wyleciały

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3