Za tymi hasłami i nazwami kryje się wiele wspomnień i anegdot związanych z Oświęcimiem

Bogusław KwiecieńZaktualizowano 
Maria Nitka pokazuje osiedle punktowców Bogusław Kwiecień, Michał Mikos, Wojciech Szlachcic
Starsi mieszkańcy Oświęcimia na wiele miejsc mają potoczne nazwy, których młodsi już nie rozumieją. Za tymi hasłami kryje się wiele wspomnień i anegdot. Dlatego warto je zebrać, by nie zapomnieć.

Co ma wspólnego Manhattan ze Skowronkiem? Dla starszej generacji oświęcimian odpowiedź na to pytanie nie powinno stanowić problemu. Wśród miejscowych krąży wiele tego typu potocznych nazw i haseł.

– Jak w każdym środowisku czy grupie społecznej powstaje wiele takich nieoficjalnych określeń – zauważa oświęcimianka Maria Nitka, pasjonująca się historią swojego rodzinnego miasta, a szczególnie os. Chemików. – Część z nich ma dość łatwe wytłumaczenia, ale w przypadku niektórych po latach trudno jest dociec, jaki jest ich źródłosłów – dodaje pani Maria, która postanowiła zebrać te oświęcimskie hasła i opublikować w formie książki.

Okazuje się, że z tych pospolitych określeń część doczekała się oficjalnego uznania i formalnie została ujęta na przykład na planach miasta. – Część przetrwała w świadomości kilku pokoleń oświęcimian – zaznacza Maria Nitka, ale przyznaje, że sporo jest i takich, które wśród szczególnie młodych ludzi wywołują zdziwienie.

– Za tymi nazwami kryje się z reguły wiele miłych wspomnień i anegdot. Nie dziwię, że ludzie lubią do nich wracać – mówi Tomasz Daczyński, inny pasjonat historii Oświęcimia.

Oświęcim od A do Z

A

  • Afera rtęciowa – pytani o to starsi oświęcimianie nie mają w większości problemu z przypomnieniem sobie tego dużego międzynarodowego przekrę­tu z początku lat 70. ub. wieku, który polegał na kradzieży rtęci z Zakładów Chemicznych „Oświęcim”, którą później sprzedawano do Austrii. Oskarżonych zostało 26 osób.

B

  • Banderoza – słynny bar na plantach, gdzie złocistym trunkiem raczyli się kibice w drodze na mecze Soły.
  • Berlin Duży – peerelowska namiastka supermarketu, czyli pierwszy duży, samoobsługowy sklep sieci Społem w Oświęcimiu przy al. Słowackiego. Nazwa nawiązuje do pochodzących z Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) prefabrykatów, z których został zbudowany w latach 70. ub. wieku. Dodać trzeba, że był też Mały Berlin przy ul. Dąbrowskiego.

C

  • Centralna – do dzisiaj to punkt odniesienia dla wielu oświęcimian, a kiedyś po prostu Centralna Stołówka ZChO przy końcu ul. Dąbrowskiego.
  • Czerwony – tak w skrócie, jeszcze do początku lat 90 nazywane były autobusy Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego. W Oświęcimiu mówiło się „idę na czerwony”, a nie na autobus. Wytłumaczenie jest proste. Po prostu były w takim kolorze, zanim przemalowano je na żółto. Obecnie nikt już na żółte nie idzie.

D

  • Domki Szeregowe – pierwsze osiedle domów jednorodzinnych w Oświęcimiu. Chociaż są tam konkretne ulice, wśród wielu oświęcimian do dzisiaj istnieje pod tą nazwą, która z czasem z potocznej stała się oficjalną.
  • Dworzec – na twarzach wielu maluje się zaskoczenie, gdy słyszą dzisiaj, że ktoś mieszkał na dworcu. Tak mówili o sobie oświęcimianie, którzy mieszkali w blokach kolejowych w sąsiedztwie dworca kolejowego.

I

  • Inka - bar mleczny przy ul. Sobieskiego, który powstał w 1951 roku i przetrwał wszystkie dziejowe zawirowania. Smakoszy tam ciągle nie brakuje, a robione tutaj kluski na parze i pierogi łączą kolejne pokolenia.

J

  • Jagiellońska – próżno szukać takiej ulicy na planie miasta, ale zapytani o nią starsi mieszkańcy Starego Miasta natychmiast wskażą na ul. Jagiełły

K

  • Kosmos – w czasach PRL najpierw popularna nazwa Jadłodajni nr 6 na rogu ulic Wróblewskiego i Śniadeckie-go, a z czasem oficjalna. Wzięła się z opowieści o gościach, którzy suto zakrapiane alkoholem imprezy opuszczali w stanie nieważkości przez okno na piętrze. Obecnie to już „Europa”.

M

  • Manhattan – czyli ostatni kompleks wieżowców z czasów PRL zbudowany na os. Chemików. Faktycznie jest to ulica 3 Maja, ale równie dobrze znana jako S-Centrum
  • Mister Oświęcim – to blok mieszkalny z ciągiem sklepów na parterze przy ul. Śniadeckiego. Budynek zaprojektowany według szwedzkich wzorów w latach 60. ub. wieku. Gdy powstał, był szczytem nowoczesności.

O

  • Ogródki – to były miejsca, gdzie koncentrowało się życie towarzyskie mieszkań-ców poniemieckich bloków przy ulicach m.in. Mendelejewa, Śniadeckiego, Marchlewskiego, Smoluchowskiego.

P

  • Pekin – tak społeczność tzw. miasta, czyli obecnego Starego Miasta „ochrzciła” po wojnie powstające osiedle dla pracowników Zakładów Chemicznych (obecnie os. Chemików). Jedno z tłumaczeń tej nazwy nawiązuje to do nagłego wzrostu liczby ludności. Z czasem liczyło ono kilkanaście tysięcy mieszkańców.

S

  • Skowronek – taką nazwę można jeszcze znaleźć na starych planach miasta, ale obecnie używane jest tylko przez najstarszych mieszkańców. Chodzi o teren od cmentarza parafialnego na wschód w stronę osiedla. Nadal zdarza się jeszcze, że niektórzy z oświęcimskich seniorów zamiast na ul. 3 Maja idą na Skowronek.

T

  • Tysięczna – wielka drewniana hala, po której nie ma już śladu. Znajdowała się w miejscu, gdzie potem była Centralna Stołówka ZChO przy ul. Dąbrowskiego. W czasie okupacji była to stołówka dla Niemców zatrudnionych przy budowie IG Farben. Mogła wydać ponad 1000 obiadów dziennie i stąd właśnie nazwa. Po wojnie był tutaj klub fabryczny, organizowano sylwestry, odbywały się koncerty i walczyli bokserzy Unii.

W

  • Wywalicha – określenie ciągle obecne wśród starszej generacji oświęcimian, chociaż na miejscu karczmy dla furmanów i stacji konnej dla pocztylionów od kilkunastu lat stoi hotel i restauracji Galicja.

Znacie Państwo inne oświęcimskie nazwy? Piszcie do redakcji na adres e-mailowy: oswiecim@gk.pl.

Zobacz także: Chrzanów. Seniorzy z pasją malują i rysują
Chrzanów. Seniorzy z pasją malują i rysują

Autor: Sławomir Bromboszcz, Gazeta Krakowska

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3