Nowy Targ: Zburzyli ponad stuletni budynek byłej synagogi bo... wszyscy zapomnieli wpisać go na listę zabytków [GALERIA]

Tomasz Mateusiak
Tomasz Mateusiak
Zaktualizowano 
Choć na Podhalu znane są przypadki, że na listę zabytków wpisywano domy mające nie więcej niż 30 lat, Nowy Targ bezpowrotnie stracił właśnie ponad stuletni budynek. Chodzi o mieszczącą się przy ulicy Szaflarskiej dawną synagogę żydowską. Budynek, w którym po II wojnie światowej urządzono zakład ślusarski, został właśnie zrównany z ziemią. Jak ustaliła „Krakowska”, winę za taki stan rzeczy ponoszą niemal po równo miejscy urzędnicy, konserwator zabytków, jak i Krakowska Gmina Żydowska.

Rozbiórka na Ludźmierskiej

W połowie kwietnia w Nowym Targu rozpoczęła się rozbiórka starego zakładu ślusarskiego stojącego przy ulicy Szaflarskiej 19. Budynek od lat był opuszczony i przez długi czas wystawiony na sprzedaż. Jak udało nam się ustalić, ostatecznie znalazł się nowy nabywca, który uzyskał zgodę na jego zrównanie z ziemią. Najpierw zniknął środek parterowego domu, a na koniec zburzono jego frontową ścianę.

- Zastanawiam się, jak to było możliwe - mówi Adam Krzywacki, emerytowany mieszkaniec miasta, który zadzwonił do naszej redakcji w tej sprawie. - Przecież ten burzony budynek miał minimum 100- 110 lat, więc był zabytkiem. Co więcej, choć dziś niewielu ludzi już o tym pamięta, tam przed wojną była synagoga ortodoksyjnych Żydów. To tak się w naszym kraju dba o zabytki?

To był dom modlitewny

Okazuje się, że mężczyzna mówi prawdę. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę google hasło „Szaflarska 19”, by wyświetliło się sporo stron na temat przeszłości wyburzonej nieruchomości. Pisze o niej Wikipedia, multimedialna encyklopedia PWN i portal „Wirtualny Sztetl” poświęcony historii polskich Żydów.

- Dokładna data powstania synagogi nie jest znana, ale na pewno na przełomie XIX i XX wieku musiała ona już stać. Studiowano tu Talmud. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę. W latach 50. obiekt zmieniono na zakład ślusarski - czytamy w źródłach.

Kto zawinił?

Powstaje pytanie, jak to możliwe, że budynek, który jest z przełomu XIX i XX wieku nie został wpisany na listę zabytków zarówno miejską jak i wojewódzką? - Tu błąd popełniło wiele osób i instytucji - wyjaśnia Marek Fyźlewicz, były burmistrz Nowego Targu i pasjonat historii miasta. - W latach 90. gmach został bowiem oddany Krakowskiej Gminie Żydowskiej. Ja byłem wtedy burmistrzem i myślałem, że skoro dom wrócił do prawowitych właścicieli, to oni sami o to zadbają, tym bardziej, że obiecywali, że przeznaczą go na cele propagowania kultury.

Jak mówi Fryźlewicz Gmina Żydowska sprzedała jednak budynek, który później aż dwa razy zmieniał właścicieli. Nie ma im się co dziwić, że nie zabiegali o uznanie byłej synagogi za zabytek. To tylko skomplikowałoby kwestię jego zagospodarowania.

Dziwi jednak fakt, że byłą synagogą nigdy nie zainteresował się żaden z konserwatorów zabytków, w tym pracujący od 4 lat na tym stanowisku w nowotarskiej delegaturze Paweł Dziuban. Ostatnio zasłynął tym, że chce nałożyć na gminę Szaflary karę za to, że zbudowała... bałwana ze śniegu na terenie, gdzie kilkaset lat temu stał zamek.

Dlaczego więc konserwator nie zauważył zabytku na Szaflarskiej? Próbowaliśmy go o to zapytać w zeszłym tygodniu, ale odmówił rozmowy odsyłając nas do wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Powiedzieli:

Biuro wojewódzkiego konserwatora Zabytków w Krakowie

- Szefowej Wojewódzkiego Biura Konserwatora Ochrony Zabytków w Krakowie nie ma. Będzie mogła porozmawiać z prasą dopiero w przyszłym tygodniu - usłyszeliśmy przez telefon, gdy chcieliśmy zapytać, dlaczego budynek przy Szaflarskiej nie był wpisany na listę zabytków. Na podobne pytanie nie potrafił też odpowiedzieć obecny burmistrz Nowego Targu Grzegorz Watycha, który o sprawie wyburzonej synagogi dowiedział się od naszego dziennikarza.

Gmina żydowska w Krakowie

O komentarz w sprawie byłej synagogi w Nowym Targu pytaliśmy w krakowskiej Gminie Żydowskiej aż trzy razy. Za każdym razem informowano nas, że przewodniczącego Tadeusza Jakubowicza nie ma, ale ma do nas oddzwonić. To jednak nie nastąpiło do momentu druku tego wydania „Gazety Krakowskiej”.

Jak upiększyć balkon na wiosnę?

Źródło: Dzień Dobry TVN/x-news

Czytaj także

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 14

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

m
mario1275

Być może ten budynek miał metrykę sięgającą 100 lat, jednak z jego pierwotnego wyglądu niewiele się zachowało - bardzo często z takich powodów nawet wykreśla się obiekt z listy zabytków. Podstawą do wpisania do rejestru zabytków nie jest wiek, nie jest to nawet warunek konieczny - istotne są jego wartości historyczne i kulturowe. Tutaj widzimy, że nie zachowała się nawet frontowa elewacja - wnętrze w związku ze zmianą funkcji zapewne też nie zachowało swojego historycznego wyglądu - wiec co tu chronić?

G
Gość
2019-05-10T15:47:21 02:00, Kornel:

Skoro gmina żydowska to olała i sprzedała budynek to dlaczego takie lamenty i na siłe ratowanie jakiejs ruiny. Żydów to nie interesuje, dlaczego ma interesować Katolików?

2019-05-10T23:14:45 02:00, Gość:

👍

2019-05-13T07:41:48 02:00, Gość:

Bo niestety tak to działa. Zburzyli ruinę, której nikt nie chciał, papier o odszkodowanie przyjdzie jak za bezcenny zabytek.

Cała Warszawa była ruiną w 45, a dzisiaj każdy łapę wyciąga po kamienice - bo niby to jego przodków było.

G
Gość
2019-05-10T15:47:21 02:00, Kornel:

Skoro gmina żydowska to olała i sprzedała budynek to dlaczego takie lamenty i na siłe ratowanie jakiejs ruiny. Żydów to nie interesuje, dlaczego ma interesować Katolików?

2019-05-10T23:14:45 02:00, Gość:

👍

Bo niestety tak to działa. Zburzyli ruinę, której nikt nie chciał, papier o odszkodowanie przyjdzie jak za bezcenny zabytek.

G
Gość

Nawet Jerusalem Post napisał, że budynek był sprzedany przez gminę żydowską i był w opłakanym stanie. To w czym problem. Mamy remontować i utrzymywać ruiny tylko dlatego, że kiedyś była to synagoga? A ile kościołów się burzy, o krajach zachodnich już nie mówię i jakoś pół świata o tym nie trąbi.

S
Stop 447

Patrzmy na ręce miejscowej władzy. Tylko czekać aż organizacje Żydowskie wykorzystają okazję i zarządzają horrendalnego odszkodowania. Niech wladze nowego tagu nawet nie myślą o wypłacie im choćby złotówki. Sprzedali = bezpowrotnie utracili do tego wszelkie prawa.

t
tys prowda

oj górole górole ino wam okowita w głowach!

G
Gość
2019-05-10T15:47:21 02:00, Kornel:

Skoro gmina żydowska to olała i sprzedała budynek to dlaczego takie lamenty i na siłe ratowanie jakiejs ruiny. Żydów to nie interesuje, dlaczego ma interesować Katolików?

👍

G
Gość
2019-05-10T17:37:54 02:00, Nowotarżanin:

To nie była synagoga, tylko bożnica. Synagoga była kilkaset metrów od niej i pełni obecnie funkcje kina

I tu masz racje

Ś
Ślusarz

Szkoda powracają wspomnienia. Pozdrawiam mojego majstra i nieżyjącego mistrza. Panie Zbyszku 100 lat.

Bartek 93 rok

H
Historyk

Jak.zarnecki.ma.cukiernie.to.jest.zydoskie.cały.rynek.jest.zydoski.za.okupscji.niemieckiej.jak.spszedał.zyda.dostał.kamienice.wywozili.na.szczelnie.nA.Jana.pawła.rosczelwali.tył.głowy.jest.pomnik

G
Gural

Po.smarowali.w.łape.daśie.załatwic

N
Nowotarżanin

To nie była synagoga, tylko bożnica. Synagoga była kilkaset metrów od niej i pełni obecnie funkcje kina

K
Kornel

Skoro gmina żydowska to olała i sprzedała budynek to dlaczego takie lamenty i na siłe ratowanie jakiejs ruiny. Żydów to nie interesuje, dlaczego ma interesować Katolików?

F
FantomaSS

Jakby była taka jak na archiwalnym zdjęciu to bym płakał. Ale tego potworka który był ostatnio dobrze że zburzyli. Na miejscu inwestora wystawiłbym tam plombę nawiązująca do architektury synagogi i byłaby gitara

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3