Słomiany zapał? Nie, tradycja

Krystyna Trzupek
Krystyna Trzupek
Każdy dziad ma sikawkę, która zrobiona jest z miękkiego drzewa (z grubszego konaru czarnego bzu lub wierzby). Przed strumieniem wody nie ujdzie żadna urodziwa panna... Krystyna Trzupek
Zwyczaj Śmiguśnych Dziadów kultywowany jest w wielu zakątkach Polski. Jednak wyłącznie w Dobrej ta wielkanocna tradycja przetrwała od XIII wieku, i to niemal w niezmienionej postaci

- Dawniej Dziady Śmiguśne chodziły po domach. Domownicy starali się oblać ich wodą . W końcu otrzymawszy od gospodarza jaja, kołacz, bądź też datek zwany ,,śmigusztem”, odchodzili do kolejnej chałupy -opowiada Zofia Michałek, miejscowa gawędziarka i znawczyni lokalnej tradycji.

Tatarscy jeńcy wojenni

- Jak mówi legenda, gdzieś z początkiem XIII wieku Tatarzy prowadzili jeńców od strony północy, gdzie zrabowali pobliski klasztor. Kiedy dotarli do Porąbki (jedna z miejscowości gminy Dobra) zatrzymali się na jednym z pól. Odbył się tam sąd i selekcja. Tych, którzy nie mogli już dalej iść, Tatarzy wieszali na pobliskich drzewach, a tych którzy byli w dobrym stanie, puszczali wolno, obcinając im uprzednio język, żeby nie mogli nikomu nic opowiedzieć - kontynuuje swoją opowieść pani Zofia. Do dzisiaj miejsce, w którym dokonano egzekucji, ludzie nazywają „Wisielnice”.

Jeńcy, którzy przeżyli, rozpierzchli się po miejscowości Porąbka i Dobra. Historia ta wydarzyła się w okolicach Świąt Wielkanocnych, było zimno, toteż jeńcy pookręcali się słomą. Dzięki życzliwości miejscowych udało im się przetrwać.

- Nazwa gminy Dobra, wzięła się właśnie stąd, że dobrzy ludzie użyczyli schronienia jeńcom - tłumaczy gawędziarka.

Co roku na pamiątkę tego wydarzenia w Poniedziałek Wielkanocny po wsi wędrują Dziady Śmiguśne. Zgodnie z legendą, chodząc po wsi, nic nie mówią, wydają tylko charakterystyczne dla osoby z uciętym językiem dźwięki ( pojękiwanie, turkotanie, jukanie).

Słomiane przebranie

Przebierańcy własnoręcznie wykonują swoje słomiane kostiumy.

- Tradycja wyplatania przebrania przekazywana jest z pokolenia na pokolenie i dla wprawnego ,,słomiarza” nie stanowi już problemu - podkreśla pani Zofia.

Prawdziwy Dziad Śmiguśny ma ubiór wykonany z całości ze słomy.

- Pod słomianą kamizelkę zakładany jest kożuch lub wełniany sweter. Buty są zakryte słomą. Czapka ma postać stożka zakończonego trzema lub czterema warkoczami, natomiast na twarz zakładana jest maska najczęściej zrobiona z baraniej skóry lub pończochy. W przypadku braku maski twarz smarowana jest sadzą - opisuje pani Zofia.

Dodatkowo dziady posiadają przy sobie akcesoria takie jak: krzywy kij, sikawka z miękkiego drzewa, koszyk pleciony z pręci wyścielony sieczką lub sianem, kropidło, oraz trąbkę - najczęściej z rogu wołowego.

Baba? Tylko w przebraniu

Dziady najczęściej chodzą w grupach. Niektóre z nich w swoim towarzystwie mają tzw. „babkę”, za którą jest przebrany mężczyzna.

- Dziady to wyłącznie męski zwyczaj, jeśli w grupie jest jakaś baba, to tylko przebrana - podkreśla gawędziarka.

Strój ,,babki” składa się ze słomianego kubraka oraz z prostej spódnicy. Zazwyczaj z żytniej słomy związanej w pasie. ,,Babka” często ma przy sobie kukłę robioną ze szmat, imitującą dziecko. Ta słomiana panna wożona jest najczęściej w wózku lub na wozie drabiniastym.

Niech inni zazdroszczą

W miniony poniedziałek jak co roku rynek Dobrej został opanowany przez Dziadów Śmiguśnych. Na ulice wyszło około 40 przebierańców.

- Dziadek był dziadem, tata był dziadem, to i na mnie przyszła kolej - śmieje się Piotrek, jeden ze słomianych kawalerów.

- To wspaniała tradycja, której inne regiony mogą nam tylko zazdrościć - zaznacza Barbara Puch, która na święto śmiguśne przyprowadziła swoje dzieci.

- To jest najlepsza lekcja tradycji, jaką możemy przekazać następnym pokoleniom - dodaje.

Śmiguśniok Roku 2017

- Tradycji Dziadów Śmiguśnych nie potrzeba sztucznie podtrzymywać. Chłopcy sami organizują się w grupy i dbają o podtrzymywanie tego zwyczaju - podkreśla Urszula Pałka - Ranosz, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Dobrej.

GOK co roku organizuje konkurs na ,,Śmiguśnioka Roku”. W tym roku do walki stanęło 5 grup. Ze względu na bardzo wyrównany poziom, jury nie przyznało pierwszego miejsca. Wszyscy śmigusnioki zostali nagrodzeni.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3