W Uściu Gorlickim chcą zrekonstruować karczmę łemkowską. Ma ona być częścią polsko-słowackiego Muzeum Łemków i Rusnaków

Halina Gajda
Halina Gajda
Budynek karczmy został rozebrany w 2009 roku. Teraz, w ramach polsko-słowackiego programu ma zostać odbudowany
Budynek karczmy został rozebrany w 2009 roku. Teraz, w ramach polsko-słowackiego programu ma zostać odbudowany fot. archiwum prywatne
W Uściu Gorlickim planują odbudowę nieistniejącej dzisiaj karczmy łemkowskiej, która stała niegdyś na skrzyżowaniu dróg w kierunku Wysowej-Zdroju i Koniecznej. Budynek został rozebrany w 2009. Później, na części działki, na której stał, powstało rondo. Planowana odbudowa będzie realizowana w ramach polsko-słowackiego projektu.

Rozebrana karczma łemkowska miała swoją ponad stuletnią historię. Z ganku na podmurówce wychodziło się na wprost na główne skrzyżowanie drogi Ropa-Wysowa z drogą do Koniecznej. W 2011 roku powstał dokument „Plan odnowy miejscowości Uście Gorlickie”, w którym znalazł się projekt odbudowy karczmy. Jest tam również przywołany wątek historyczny.

- W kilku pobielonych izbach przygrywały łemkowskie kapele i cygańska orkiestra. Z beczek lało się piwo z pobliskiego browaru w Grybowie i węgierskie wino, gromadzone w chłodnych piwnicach – czytamy. - Pan Humecki pilnował, aby pijani nie spali przy stołach. Jak ktoś chciał pójść w cug, szedł na coś mocniejszego do Żyda Lejbka - opowiada przywołana we wspomnianym dokumencie starsza Łemkini.

Kłopoty finansowe doprowadziły do zamknięcia

Po wysiedleniu rdzennych mieszkańców w ramach Akcji Wisła, nieruchomość przejęła państwowa spółdzielnia GS.
- Do restauracji „Pod Twardowskim” ściągała dalej lokalna kawalerka. Kobiety rzadko zachodziły, chyba że w towarzystwie mężczyzn – nadmieniają na koniec autorzy opracowania.
Te same wątki można odnaleźć we wspomnieniach miejscowych. Jan Hyra opowiada nam, że u „Twardowskiego” były trzy sale. W pierwszej królował grybowski trunek, w drugiej siadało się, gdy chciało się coś zjeść. Trzecia zaś stanowiła swoiste foyer.
- Krawędź jezdni niemal dotykała schodów – opowiada. - W środy w Uściu odbywał się targ bydła. Wielu gospodarzy dobijało tam targów – dodaje.

Restauracja została ostatecznie zamknięta, gdy wspomniana spółdzielnia popadła w kłopoty finansowe. Budynek coraz bardziej niszczał. Ze strony środowisk łemkowskich pojawiały się propozycje, by utworzyć w niej łemkowsko-polski dom kultury, ale ostatecznie budynek został rozebrany. W jego miejscu jest dzisiaj rondo. Teraz historia wraca, bowiem gmina planuje rekonstrukcję karczmy.
- Wspólnie ze słowackimi gminami Kruzlov i Zborov, rozpoczynamy realizację dofinansowanego z Unii Europejskiej programu „Zapomniany świat Łemków i Rusnaków” - relacjonuje Zbigniew Ludwin, wójt gminy.
W ten sposób powstanie Muzeum Łemków i Rusnaków w trzech obiektach, po obu stronach granicy.
- W ramach projektu po stronie polskiej zostanie odbudowana dawna karczma w Uściu Gorlickim, która będzie pełniła funkcję centrum informacji turystycznej - muzeum – dodaje Ludwin.

Muzeum w trzech odsłonach

Planowane muzeum ma ukazywać kulturę Łemków mieszkających po obu stronach granicy. W Zborovie podobne powstanie w odrestaurowanym XVI wiecznym kasztelu, natomiast w Kruzlovie będzie miało formę zagrody wiejskiej. Inicjatorzy przedsięwzięcia chcą ponadto prowadzić kwerendę źródeł historycznych oraz zbiórkę eksponatów. Całość ma stworzyć swego rodzaju trasę muzealną, wokół której organizowane będą różne wydarzenia kulturalne.
Szacunkowy koszt przedsięwzięcia to około miliona złotych, dofinansowanie stanowi 85 procent.
Maria Świder, przewodniczka beskidzka, karczmę zapamiętała jako niezwykle klimatyczną. - Wchodziło się do niej przez wysoki próg – wspomina. - Sala restauracyjna była obszerna, kontuar był nieco w głębi. Gości siedzieli przy drewnianych stołach. Z wnętrza kojarzą mi się również tak zwane ślubanki, czyli drewniane ławy ze skrzyniami – dodaje.

Wyjeżdżasz na wakacje? To musisz wiedzieć!

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie