Nasza Historia. Jak Rosjanie próbowali wysadzić Wawel

JS
Artur Grottger, Modlitwa konfederatów barskich
Niezależnie od oceny konfederacji barskiej przyznać trzeba, że śmiały atak na Wawel i odbicie go z rąk rosyjskich było spektakularnym wyczynem.

Wydarzenia te rozegrały się w lutym 1772 r., gdy konfederacki zryw chylił się już ku upadkowi. "W dziejach sztuki wojennej zawsze błyszczącą będzie gwiazdą" - tak kilkadziesiąt lat później XIX-wieczny kronikarz dziejów Krakowa Ambroży Grabowski ocenił zajęcie przez spiskowców Wawelu. Nic zresztą dziwnego, bo zamek opanowali sprytnie, niczym bohaterowie awanturniczych powieści o muszkieterach. Przywołanie tych ostatnich jest o tyle uzasadnione, że w wawelskiej historii najważniejszą rolę odegrali francuscy oficerowie.

Doradcy wojskowi z Francji pomagali barzanom prowadzić działania w pobliżu Krakowa. Dowodzili oddziałami trzymającymi podkrakowskie twierdze Tyniec i Lanckoronę, których nie mogły zająć słabe liczebnie oddziały rosyjskie i królewskie. Korzystny rozwój wypadków zachęcił dowodzącego konfederatami pułkownika Charlesa Dumourieza do działań ofensywnych.

Ruszyli w nocy z 1 na 2 lutego 1772 r. Wprawdzie nie powiódł się szturm głównej grupy na miasto, ale w innym miejscu poszczęściło się mniejszemu oddziałowi pod dowództwem trzech francuskich oficerów. Nie wiadomo, czy taki był plan, czy po prostu w ciemnościach pobłądzili, lecz niedaleko rybackiej osady 180-osobowa grupa konfederatów szczęśliwie natrafiła na wylot kanału odprowadzającego wodę z wawelskiego dziedzińca. Postanowili z niego skorzystać.

Utrata Wawelu wprawiła Rosjan w "okropną zajadłość". Próbowali odbić zamek, lecz ich ataki były odpierane, zwłaszcza że obrońców szybko wsparł 400-osobowy oddział przyprowadzony z Tyńca. Walki trwały. Konfederaci próbowali przejąć kontrolę nad Krakowem nagłymi atakami z zamku, ale choć docierali do Rynku, nie zanotowali trwałych sukcesów. Oblegających wsparła z kolei artyleria, a żeby ogień był skuteczniejszy Rosjanie wtaczali działa na strychy domów w pobliżu Wawelu, rozbierali dachy i urządzali tam stanowiska ogniowe. Brakowało im jednak ciężkich dział oblężniczych, dlatego kolejne szturmy nie przyniosły efektu. Spróbowali wtedy innej metody.

"Moskwa z ogrodu oo. bernardynów podkopuje się pod ziemią, idąc pod wały zamkowe pod wieżą województwa krakowskiego przez dni i nocy kilkanaście, a to dla wysadzenia zamku minami". Szczęśliwie dla przyszłych pokoleń Polaków, podkopujących zatrzymała lita skała i musieli porzucić pomysł zburzenia zamku.

Współczesne oceny konfederacji barskiej są podzielone. Niektórzy historycy uważają, że była ona zrywem w obronie suwerenności kraju i dawnych praw szlacheckich, inni krytykują ją, przyrównując do antykrólewskiego rokoszu, który wyniszczył kraj. Z pewnością barzanie udowodnili światu, że Rzeczpospolita to państwo bezbronne, bezsilne i pozostające w stanie paraliżującej wszystko anarchii. Sąsiedzi utwierdzili się, że wystarczy tylko z takiego stanu rzeczy skorzystać. Kilka tygodni po tym, jak konfederaci opuścili Wawel, nastąpił I rozbiór Rzeczypospolitej. Tyniec i Lanckorona przypadły Habsburgom, Kraków stał się miastem nadgranicznym, zaś nowa granica przebiegała korytem Wisły - tuż obok zniszczonego walkami Wawelu.

O konfederatach barskich na Wawelu - w miesięczniku "Nasza Historia". Ponadto w lutowym numerze m.in.:

KRAKÓW i MAŁOPOLSKA

Królowa Jadwiga - nie taka święta jak ją malują. Jaka była jedna z najważniejszych kobiet w historii Polski. Zmarłą młodo żonę Władysława Jagiełły znamy jako pobożną fundatorkę Akademii Krakowskiej, ale to tylko jedna jej twarz. Kreślimy obszerny portret kobiety z krwi i kości, która na Wawelu rąbała drzwi toporem i na czele armii zajęła Ruś Halicką.

Dzieje Podgórza.
W XIX wieku konkurencyjne dla Krakowa miasto założył na drugim brzegu Wisły cesarz Józef II Habsburg. Dlaczego plan ukarania nieposłusznych krakowian się nie powiódł?

Pogodowe szaleństwa. Od -35 do +30 stopni w lutym? Tak bywało przed wojną. Zima stulecia z 1929 r. sparaliżowała Kraków, Małopolskę i cały kraj. Z kolei trzy lata wcześniej panowała wyjątkowo ciepła aura.

Cuda techniki w Krakowie. Wodociąg, kanalizacja, gaz, elektryczność... Na przełomie XIX i XX wieku Kraków przeistoczył się w jedną nowocześniejszych polskich metropolii.

Tatrzańskie zagadki. W górskich kronikach roi się od tragicznych opowieści. Wielu tajemniczych zdarzeń do dziś nie rozwikłano. Podążamy tropem zagadkowych zgonów turystów na Czerwonych Wierchach i Lodowej Przełęczy.

Krakowianin na ślubie z Bałtykiem. Przypominamy symboliczną uroczystość z lutego 1920 r., podczas której pierwsze skrzypce grał gen. Józef Haller.

KRAJ i ŚWIAT


Operacja Samum.
Warto prześledzić nieznane szczegóły słynnej akcji polskich tajnych służb w Bagdadzie, podczas pierwszej wojny w Iraku.

Córka Marszałka walczy z Niemcami. Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska osobiście dostarczyła aliantom prawie 300 samolotów bojowych.

Fałszywy konsul Austrii wyprowadził w pole całą armię urzędników PRL.
O Czesławie Śliwie vel Silbersteinie nakręcono nawet film fabularny z Piotrem Fronczewskim w roli głównej.

Znikające książki. Jak komuniści wymazywali ze zbiorowej świadomości dzieła literatury i ich autorów. Nawet niewinne tytuły mogły trafić na indeks.

Sekrety Mościckiego. W młodości planował zostać terrorystą samobójcą. U szczytu politycznej kariery wywołał skandal obyczajowy. Skończył w kiepskim stylu. Jednym słowem: niepomnikowa sylwetka prezydenta II RP.

Szturm Kołobrzegu. Mija 70 lat od krwawej bitwy na Pomorzu zachodnim. Przypominamy atak na na niemiecką twierdzą Kolberg.

Ireneusz Iredyński - peerelowski artysta przeklęty. Pisarz słynął z burzliwego życia. Spędził nawet kilka lat w więzieniu w Sztumie za rzekomy gwałt. Jaki był naprawdę?

Polscy mafioso w Chicago. Kim byli najpoważniejsi konkurenci Ala Capone? Polskimi emigrantami.

KULTURA POPULARNA

Ava Gardner. „Najpiękniejsze zwierzę świata, kobieta-wamp, legenda” - tak opisywano urodziwą i jedną z najbardziej niepokornych aktorek w historii Hollywood.

Moda, sztuka, rozrywka. Przedstawiamy m.in. historię kultowej apaszki Hermesa, poruszających fotografii Diane Arbus i Pałacu Westminsterskiego, który przez 500 lat był siedzibą brytyjskich monarchów.

Lutowe kalendarium, a w nim m.in. rocznica urodzin Karola Darwina, ustanowienia „Mazurka Dąbrowskiego” hymnem Polski i emisji pierwszego odcinka serialu „Pan Samochodzik i templariusze”.

Kuchnia, a w niej o daniach z pulardy (niezwykle delikatnego kurzego mięsa) znanych i popularnych w kuchni staropolskiej.

Ożywiamy bohaterów i wydarzenia z naszej przeszłości. Najlepsze pióra i 100 stron pasjonujących historii. Kraków i Małopolska, kraj i świat. Miesięcznik Nasza Historia w kioskach i salonach prasowych.

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

y
yd

Np. cóż ,nie ma się co dziwić bo dopiero po latach ,wyrośli obecni działacze styropianowcy ,niezwykle genialni ,szczególnie w gębie , byliby w stanie zagadać na śmierć najeźdźców .Wówczas nie było bowiem szkół uczących nieustannego kłapania i kłamania jako źródła utrzymania oraz narzędzia odstraszającego wrogów.

z
zzz

no i szkoda że go nie wysadzili

q
qwr

Za co to jeszcze Rosjanie odpowiedzialni? Dołączyli do żydów, masonów i cyklistów? Ostatnio czytałem, że ISIS powstało przez Rosjan. Niedługo się okaże że niektórzy komornicy to też Rosjanie, awogóle frank skacze do góry przez Putina...
Do tej pory myślałem, że tylko GW przoduje w szczuciu...

v
vvvv

Można powiedziec, pierwsze polskie Powstanie. Moskwa z Warszawą oblegają formalną stolicę Polski.

d
dumka

To nawet tym najbardziej patriotycznym zrywem patriotycznej szlachty też dowodzili obcy? Bo nasi patrioci oprócz picia, nigdy nic nie potrafili?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3