Mieszkańców ziemi oświęcimskiej 100 lat temu poruszyło przybycie Józefa Piłsudskiego i legionistów

Bogusław Kwiecień
Zbiory Muzeum im. A. Kłosińskiego w Kętach, Zbiory Łukasza Szymańskiego
Mieszkańców ziemi oświęcimskiej 100 lat temu poruszyło przybycie Józefa Piłsudskiego i legionistów. Pięć tygodni stacjonowali w Kętach. 7 lutego 1915 r. komendant i jego oficerowi byli z wizytą w Oświęcimiu.

Piłsudski i jego żołnierze stanęli w Kętach. Przed 100 laty ta wiadomość poruszyła mieszkańców całej ziemi oświęcimskiej. Komendant i jego Legiony były wielką nadzieją dla Polaków na odzyskanie niepodległości. Od prawie pół roku trwała właśnie pierwsza wojna światowa, w której za łby wzięli się zaborcy.

Przybyli po krwawym boju

I Brygada Legionów Polskich dotarła do Kęt 24 stycznia 1915 roku po krwawym boju pod Łowczówkiem (k. Tarnowa). Stacjonowała tutaj pięć tygodni, do końca lutego.
W samych Kętach kwaterę miał Józef Piłsudski. Dokładnie przy Rynku w kamienicy należącej do Eustachego Sokalskiego, byłego powstańca styczniowego. Dzisiaj jest to numer 27 i podobnie jak przed 100 laty znajduje się tutaj apteka.
Bohaterską walkę w bitwie pod Łowczówkiem w grudniu 2014 r., gdzie doszło do natarcia rosyjskich wojsk, które na styku dwóch armii austriackich próbowały przerwać front, legioniści okupili ciężkimi stratami. – Z liczącej ok. 2,5 tys. brygady poległo 128 żołnierzy, a 342 było ciężko rannych – wylicza dr Andrzej Małysa, historyk z Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach. – Dowództwo austriackie zdecydowało się skierować legionistów na odpoczynek – dodaje.
Wybór Kęt wynikał z faktu, że w miasteczku była dobrze zorganizowana baza szpitalna. Na początku pierwszej wojny światowej uruchomiono tutaj kilka szpitali. Znajdowały się one m.in. w budynkach ówczesnej Szkoły Powszechnej przy ul. Sobieskiego i Seminarium Nauczycielskim przy ul. Kościuszki, a także w miejscowych klasztorach ojców reformatów i sióstr zmartwychwstanek.

Leczyli rany i ćwiczyli

W Kętach poza kwaterą samego komendanta znalazły się dowództwo ze sztabem, komenda placu, sąd wojskowy, tabory, żandarmeria brygady i oddział ciężkich karabinów maszynowych. Ponadto wojsko Piłsudskiego stacjonowało w okolicznych miejscowościach: Wilamowicach, Czańcu, Kozach, Bujakowie, Kobiernicach i Osieku, gdzie stanął dywizjon artylerii. W sumie było to ponad 2 tys. żołnierzy.
Z Kęt brygada wymaszerowała ponownie na front wschodni. Od marca do maja 1915 r. walczyła nad Nidą.
– Pięć tygodni, jakie legioniści spędzili w Kętach, to był bardzo ważny okres dla losów brygady. Tutaj żołnierze powrócili do zdrowia. Około 1000 legionistów skorzystało w tym czasie z pomocy kęckich szpitali. Jednocześnie cały czas trwało szkolenie. Tutaj brygada odzyskała pełną wartość bojową – podkreśla Andrzej Małysa.
Jak dodaje, pobyt legionistów i samego komendanta był nobilitacją dla Kęt. Piłsudski często spotykał się w tym czasie z burmistrzem Kęt Edmundem Krzysztoforskim, także byłym powstańcem styczniowym.
Kęcki historyk przypomina także ważne wydarzenie, które miało miejsce 15 lutego 1915 r. w Kętach. Podczas uroczystości na tzw. kamieńcach miejskich nad Sołą u wylotu ul. Świętokrzyskiej ponad 140 żołnierzy zostało uhonorowanych austriackimi odznaczeniami za bohaterską postawę w bitwie pod Łowczówkiem.

Piłsudski w Oświęcimiu

7 lutego 1915 r. komendant i jego oficerowie złożyli wizytę w Oświęcimiu. Było to w czasie, jak napisał w swoim sprawozdaniu Powiatowy Komitet Narodowy w Oświęcimiu, gdy do miasta zalatywał już huk armat, a olbrzymie połacie ziem polskich przedstawiały krainę mogił, w których spoczywali żołnierze.
Dla uczczenia bohaterstwa polskich Legionów i na cześć brygadiera Piłsudskiego w ówczesnym hotelu Herza przy Rynku Głównym PKN, któremu przewodniczył burmistrz Roman Mayzel, zorganizował uroczysty koncert. Wchodzący do hotelu Piłsudski i jego oficerowie zostali obsypani kwiatami. Miejscowy chór powitał twórcę Legionów wojenną pieśnią, która poruszyła do głębi wszystkich uczestników tej manifestacji. Jak napisał jeden z ówczesnych kronikarzy, podczas uroczystości Piłsudski w pewnym momencie wstał i gromkim głosem zawołał: „Nie damy się”. Po koncercie, jak pisał dalej kronikarz, odbyła się skromna wieczerza, w której wzięło udział ponad 100 osób. Spotkanie skończyło się po północy. Oświęcim długo pozostawał pod wrażeniem wizyty brygadiera. – Miejscowe społeczeństwo było bardzo patriotycznie nastawione i mocno zaangażowane w pomoc dla Legionów – podkreśla Dorota Mleczko z Muzeum Zamek w Oświęcimiu. Jak dodaje od września 2014 r. do maja 2015 r. wśród mieszkańców ziemi oświęcimskiej zebrano na rzecz legionów 35 tys. koron, z czego w samym mieście 10 tys. koron. W ciągu dwóch lat w szeregi Legionów wstąpiło ok. 700 młodych mężczyzn z ziemi oświęcimskiej.
Legionowe chwile
W stulecie wizyty Józefa Piłsudskiego w Muzeum Zamek otwarta zostanie jutro wystawa pt. „Legionowe chwile”. Jedną z atrakcji wystawy jest rekonstrukcja okopu z ziemianką z okresu pierwszej wojny światowej. Konstrukcja jest zbudowana z surowego nieokorowanego drzewa. Każdy zwiedzający będzie mógł założyć czapkę żołnierską, przymierzyć się do karabinu czy spojrzeć przez peryskop. Początek wydarzenia o 15.30 na Rynku, gdzie złożone zostaną kwiaty przed tablicą upamiętniającą wizytę Piłsudskiego. O 16 odbędzie się wykład starszego kustosza Muzeum Historycznego Miasta Krakowa Janusza Tadeusza Nowaka.
Z kolei w Muzeum im. Kłosińskiego w Kętach czynna jest wystawa „Stoimy tu na odpoczynku. I Brygada Legionów Polskich w Kętach.

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

a
aaaaaaaaaaaaa

aaaaaaaaaaaaaaaaaa

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3