Zakopane. Zobaczcie jak wyglądało miasto pod Tatrami za nim stało się znanym kurortem

Aurelia Lupa
Ulica Krupówki
Ulica Krupówki Muzeum Tatrzańskie
Czy zastanawialiście się kiedyś jak wyglądał miasto pod Tatrami zanim stało się zimową stolica kraju? Patrząc na stare fotografie trudno uwierzyć, że to jest to samo miejsce. Zobacz jak dawniej wyglądało Zakopane. Niektórych miejsc nie poznacie.

Początek osadnictwa w Zakopanem dały pastwiska. To tu wzdłuż potoków takich jak Zakopianka, Cicha Woda czy Biały Dunajec rozwijało się życie. Teren dzisiejszego miasta był miejscem tzw. przepasek. To w tej kotlinie pasterze pędząc swoje stada przez szlak na Gubałówce czekali na zejście śniegu z gór. Zakopane przez wieki wykorzystywane było przez pasterzy, którzy w końcu zaczęli się tu licznie osiedlać na stałe. Nazwa „Zakopane” po raz pierwszy pojawiła w 1605 roku, a odnotowała ją Kronika Parafii Czarnodunajeckiej.

Przełom wieków XVII i XVIII to okres kiedy Zakopane powoli rozrasta się. Mieszkańcy trudnili się głównie pasterstwem i rolnictwem, które nie było zbyt dochodowe. Prawdziwą rewolucją dla regionu była budowa huty żelaza w Kuźnicach w 1766 roku. Okres największej prosperity datuje się od 1824 roku. Wtedy to węgierska rodzinę Homolacsów zakupiła wieś wraz z fragmentem Tatr i rozwinęła je. Tutejsza huta stała się najważniejszym ośrodkiem metalurgicznym w Galicji. Hutnictwo stało się dla mieszkańców bardziej dochodowym zajęciem niż rolnictwo. Pojawili się nowi osadnicy.

W drugiej połowie XIX wieku Zakopane zaczęło rozwijać się jako uzdrowisko. A to za sprawą wydanego w 1860 roku pierwszego przewodnika po Tatrach autorstwa Eugeniusza Janoty, a także Walerego Eliasza. Miejsce rozpropagował znany warszawskiego lekarza – Tytus Chałubiński. To on polecał Zakopane jako doskonałe miejsce, gdzie można odpocząć i podreperować zdrowie. Wtedy wieś doczekała się już statusu autonomicznej gminy, pierwszej poczty oraz karczmy.

W 1875 roku w Kuźnicach otwarto pierwszy punkt związany z wodolecznictwem. Hutnictwo zeszło na dalszy plan, aż w końcu upadło zupełnie jeszcze przed końcem XIX wieku. W tym czasie powstała w Zakopanem Szkoła Przemysłu Drzewnego i szkoła koronkarska dla dziewcząt.

Nowy kurort zyskuje szybko popularność w wszystkich trzech zaborach. Do Zakopanego ściągała arystokracja i bohema artystyczna. W 1886 roku Zakopane oficjalnie uzyskało status uzdrowiska tzw. Stacji Klimatycznej.

Niespełna trzy lata później właścicielem dóbr zakopiańskich stał się hrabia Władysław Zamoyski. Kupił je na licytacji za 460 002 złote i 3 centy. Hrabia nabył też fragment samych Tatr. Nowy właściciel zmodernizował miasteczko - powstały m.in. wodociąg, muzeum, szkoły oraz inne budynki użyteczności publicznej. Nakazał także zalesiać wykarczowane zbocza Tatr. To on dał podwaliny pod dzisiejszy park narodowy. Za wstawiennictwem doprowadzono kolej do Zakopanego.

Z początkiem XX wieku w mieści znajdowało się już 1075 budynków, w których mieszkało 5768 osób. Od 1933 roku Zakopane oficjalnie stało się miastem – uzyskało pełne prawa miejskie.

Przełom wieków był złotym czasem dla kultury Zakopanego. Z całej Polski i zza granicy ściągała bohema artystyczna – literaci, malarze, muzycy czy inteligenci wspierający rozwój taternictwa i turystyki w całym regionie. Bywali i mieszkali tu m.in. Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stanisław Ignacy Witkiewicz czy sam Stanisław Witkiewicz, który zapoczątkował tzw. styl zakopiański.

W czasie II wojny światowej Zakopane odegrało istotną rolę. Było miejscem przerzutowym do Węgier. W ciemnych czasach wojny istotną rolę odegrał ruch oporu, a także kurierzy tatrzańscy, którzy przeprowadzali ludzi, przenosili towary i meldunki na Węgry.

Wiek XX to też rozwój sportów zimowych w Zakopanem. Trzy razy odbywały się tu mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym (1929, 1939, 1962), a także mistrzostwa świata w narciarstwie alpejskim (1939) oraz Puchar Świata w narciarstwie alpejskim (1974).

Miasto do dziś jest miejscem atrakcyjnym dla turystów, chętnie odwiedzanym przez artystów z polski i zagranicy. W ostatnim okresie Zakopane odkryli gości z krajów arabskich. Moda na Zakopane nadal trwa.

Przez dziesięciolecia miasto pod Giewontem bardzo mocno się zmieniło. Obecnie - niestety - coraz częściej jest zabudowywane betonowo-szklanymi molochami. Według niektórych powoduje to, że miasto traci swój unikatowy urok.

Zobaczcie w galerii jak Zakopanego wyglądało na przełomie XIX i XX wieku. Nie poznacie tego miasta!

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

iPolitycznie - Ireneusz Zyska - skrót

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na gazetakrakowska.pl Gazeta Krakowska
Dodaj ogłoszenie