Subiektywny przewodnik literacki. Pięć nowości książkowych z Krakowem w tle, które warto przeczytać

Anna Piątkowska
Anna Piątkowska
Literackie i muzyczne spacery po Krakowie, przejażdżki rowerowe i zwiedzanie krakowskiej - niekrakowskiej Nowej Huty, rzut oka na dzielnicę robotników z perspektywy kobiet, które ja budowały. Subiektywny przewodnik po literackich nowościach, w których Kraków bywa tłem lub bohaterem głównym.

FLESZ - Koronawirus w Polsce. Zachowajmy czujność i zdrowy rozsądek

  • Kobiety Nowej Huty

Nazywano ją perłą pięciolatki i młodszą siostrą Magnitogorska - nawet propaganda lat 50. nie miała wątpliwości, że Nowa Huta jest kobietą. Dlaczego więc jej symbolem został półnagi murarz, mężczyzna? Gdzie podziały się nowohuckie murarki i architektki, przodowniczki pracy i artystki, działaczki i opozycjonistki?

Zaglądamy na budowę najmłodszego polskiego miasta, do nowohuckich hoteli robotniczych i na stołówki, do pracowni architektonicznych i izby porodowej. Jesteśmy świadkami bicia rekordów i antyreżimowych demonstracji. Poznajemy dziewczyny: te, które kładły cegły, i te, które rzucały petardy.
Zofia Włodek jest pierwszą murarką Nowej Huty, przodowniczką pracy, gwiazdą propagandy, a potem… przepada bez śladu.

Marta Ingarden projektuje nowe miasto na desce kreślarskiej, ale nie poświęca mu ani słowa.
Jadwiga Beaupré uczy nowohucianki rodzić bez bólu w jednej z pierwszych polskich szkół rodzenia.
Krystyna Skuszanka tworzy dla robotników teatr, gdzie proletariatu nie karmi się szmirą.
Wiesława Ciesielska słyszy, jak ubek mówi do jej męża, działacza Solidarności: z wami to jeszcze można jakoś wytrzymać, gorzej z waszymi żonami!
Zofia Fugiel ma w latach 80. osiemnaście rewizji mieszkania, dziś nie potrafi uwięzić nawet kanarka w klatce.

Katarzyna Kobylarczyk – autorka kilku reporterskich książek (Baśnie z bloku cudów. Reportaże nowohuckie czy Strup. Hiszpania rozdrapuje rany, za którą otrzymała Nagrodę im. R. Kapuścińskiego), dziennikarka (publikowała w Gazecie Wyborczej, Tygodniku Powszechnym czy Dzienniku Polskim). Laureatka nagrody krakowskiego środowiska dziennikarzy Zielona Gruszka oraz nagrody Za różnorodnością. Przeciw dyskryminacji. Pochodzi z Nowej Huty i do dziś tam mieszka.

Katarzyna Kobylarczyk
„Kobiety Nowej Huty”
Wydawnictwo Mando
Premiera 16 września 2020

  • Literacki przewodnik po Nowej Hucie

Autorka na kartach tej książki zabiera czytelnika w fascynującą podróż po Nowej Hucie. Przemierzamy wraz z nią tę część Krakowa w czasie i przestrzeni, tropami ogromnej liczby publikacji. Ich autorzy – wielokrotnie najbardziej uznani polscy literaci – przez wieki pisali o Nowej Hucie i terenach, na których powstała.

Zaglądamy do miejsc zarówno bardzo popularnych, jak i tych zapomnianych. Autorka z wielką erudycją i swobodą odkrywa przed nami te znane i mniej znane teksty, biografie pisarzy i ciekawe, często nieobecne w świadomości czytelników konteksty. Jednocześnie nie ogranicza się do prezentacji samych utworów, ale rozszerza swoją opowieść o podstawowe fakty historyczne. Dzięki temu pozycja ta stanowi nie lada gratkę nie tylko dla fanów literatury, ale także dla osób chcących poznać Nową Hutę w nietypowy sposób.

Każdy z siedmiu rozdziałów opisujących trasy spacerowe po Nowej Hucie publikacji posiada streszczenie w języku angielskim i wzbogacony jest ikonografią (fotografie współczesne Krzysztofa Piły, fotografie archiwalne, reprodukcje dzieł sztuki). Książkę zamyka obszerna, choć i tak stanowiąca jedynie wybór, bibliografia podzielona na literaturę podmiotu i przedmiotu, która zaciekawionym pozwoli zgłębiać wiedzę na własną rękę.

Anna Grochowska – dr nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, historyczna literatury i historyczka sztuki, badaczka cracovianów (w tym krakowskiego życia literackiego i Nowej Huty), przez lata związana z Wydziałem Polonistyki UJ. Nowohucianka z urodzenia i wyboru

Anna Grochowska
"Przewodnik po Nowej Hucie"
Ośrodek Kultury im. C. K. Norwida

  • Jazz w Piwnicy Pod Baranami

„Jazz był obecny Piwnicy od samego początku jej istnienia, stanowił wyrazisty składnik ‘życia piwnicznego’”.

Piwnica pod Baranami to już miejsce kultowe - serce Krakowa. Od swych początków była ostoją sztuki i swobody myśli. To tu spotykali się młodzi, jeszcze niedoświadczeni, jak i twórcy z wielkim dorobkiem. Piwnica była miejscem nie tylko spotkań i dyskusji - jej niezwykła atmosfera zawsze sprzyjała syntezie różnych obszarów sztuki, w której nie zabrakło i jazzu.

Z okazji 25 urodzin Summer Jazz Festiwal, Polskie Wydawnictwo Muzyczne postanowiło włączyć się w hucznie obchodzone uroczystości i wspólnie z Witoldem Wnukiem wydać książkę: „Jazz w Piwnicy pod Baranami”.

Witold Wnuk opowiada w niej o początkach Letniego Festiwalu Jazzowego w Piwnicy pod Baranami, który na stałe wpisał się w pejzaż krakowskiego życia kulturalnego. Historia ta obfituje w wiele anegdot i fotografii, a autor uchyla rąbka festiwalowych tajemnic i prezentuje barwny korowód piwnicznych osobowości.

Witold Wnuk – urodził się w 1957 roku w Krakowie. Pochodzi z artystycznej rodzinyUkończył krakowskie Państwowe Liceum Muzyczne oraz Akademię Muzyczną w klasie wiolonczeli u profesora Witolda Hermana (1982). Już jako młodzieniec zaczął współpracować jako wiolonczelista, pianista i perkusista z wieloma artystami (na przykład z Ewą Demarczyk czy Januszem Muniakiem) oraz instytucjami (między innymi z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie).

„Jazz w Piwnicy pod Baranami”
Witold Wnuk
Polskie Wydawnictwo Muzyczne

  • Wyjątkowy przewodnik po Krakowie

Kraków to miasto, które od wieków przyciąga i urzeka tłumy turystów. Liczba odwiedzających w ostatnich latach sięga nawet czternastu milionów. Nic w tym dziwnego. Każdy zakątek stolicy Małopolski ma w sobie coś zachwycającego: monumentalne wawelskie mury, przepiękne świątynie, nastrojowe kawiarnie i tętniące życiem targowiska. Nawet w mijanych po drodze pozornie zwykłych domach można odnaleźć coś wartego zapamiętania.

Autor, wybitny znawca historii i sztuki Krakowa, odsłania przed czytelnikami tajemnice tego niezwykłego miasta. Jego szczegółowy przewodnik, wzbogacony licznymi rycinami, pomaga na nowo odkryć urok królewskiego grodu.

Michał Rożek (1946–2015) – historyk sztuki, członek Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, współtwórca cyklicznych programów telewizyjnych w TVP Kraków, współzałożyciel i redaktor kwartalnika „Kraków” oraz długoletni współpracownik „Dziennika Polskiego”. Napisał kilkaset rozpraw i artykułów poświęconych głównie historii i sztuce krakowskiego grodu. W Wydawnictwie WAM opublikował m.in. Sekrety Krakowa, Zwiedzamy Kraków w trzy dni, Z dziejów sztuki polskiej oraz Altera Roma. Święte miejsca Krakowa.

Michał Rożek
"Przewodnik po zabytkach Krakowa"
Wydawnictwo Mando
premiera 23 września 2020

  • Rowerem po Krakowie

Premie górskie najwyższej kategorii są znane miłośnikom kolarstwa: to mety najtrudniejszych podjazdów, owiane legendą przełęcze i szczyty, strome zbocza, po których wspinają się najwytrwalsi. Autor zabiera czytelnika na jedyną w swoim rodzaju rowerową wyprawę po premiach górskich na rogatkach Krakowa. Punkty te są usytuowane w najbardziej tajemniczych zakątkach miasta, wśród starych chat i zagajników, między zapomnianymi kapliczkami a ruinami fabryk i magazynów. Skrzypienie starej kolarzówki wyznacza rytm opowieści, łączących baśniową gawędę z przewodnikiem krajoznawczym, eseistyczną swobodę z precyzją kronikarza.

Jakub Kornhauser zabiera czytelnika na jedyną w swoim rodzaju rowerową wyprawę po premiach górskich na rogatkach Krakowa. Punkty te są usytuowane w najbardziej tajemniczych zakątkach miasta, wśród starych chat i zagajników, między zapomnianymi kapliczkami a ruinami fabryk i magazynów. Skrzypienie starej kolarzówki wyznacza rytm opowieści, łączących baśniową gawędę z przewodnikiem krajoznawczym, eseistyczną swobodę z precyzją kronikarza.

Rowerowe prozy Jakuba Kornhausera są dowodem na to, że świat znad kierownicy typu „baran”, nawet jeśli ledwo zipie pod grubą czapą smogu, okazuje się barwniejszy, niż mogłoby się nam wydawać.

Jakub Kornhauser - Poeta, eseista, tłumacz, literaturoznawca, redaktor, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opublikował cztery tomy poetyckie, m.in. Drożdżownię (2015), za którą otrzymał Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej, i Dziewięć dni w ścianie (2019), a także zbiory esejów Wolność krzepi (2018) i Preteksty, posłowia. Małe kanony literatury światowej (2019).

Jakub Kornhauser
„Premie górskie najwyższej kategorii”
Wydawnictwo Książkowe Klimaty

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie